محمد عارف اسپناقچى پاشازاده
88
انقلاب الاسلام بين الخواص و العوام ( فارسي )
نيكى شهر ، لشكر روم ايلى و عسكر ولاياتى آناطولى به همراهى امرايشان آمده ، ملحق به اردوى همايون شدند . روز هفدهم ماه مذكور به قصبهء سيّد يغازى وارد شدند . حضرت خداوندگار داخل قصبه شده ، قبر بطال غازى « 1 » را زيارت كرده ، خيرات و حسنات و قربان صدقات نمودند . روز نوزدهم نوكرهاى بعضى از سلحداران - تفنگداران - مقدارى از جو عليق مخصوص حيوانات خاصّه [ را ] تاراج كردند . چون به عرض رسانيده شد ، آنچه لازمهء سياست و عدالت است به ظهور آورده تاديبا للغير حكم شد كه همان نوكرها را با اربابشان به ياسا برسانند . و در اين منزل چاوشباشى - آجودان باشى - لطفى بيگ از منصبش معزول گرديده ، شجاع بيگ علوفهچى لرباشى - رئيس تحويلداران قشون - چاوشباشى شد . و در همين روز ، اردوى همايون داخل حدود ولايت قرامان گرديد . روز بيست و پنجم رستم بيگ باشى دستهء يمين غربابه باشى گرى دستهء يسار علوفجيان و اسحاق بيگ باشى دستهء يسار غربا به باشىگرى دستهء يمين غربا ترقّى يافتند . روز بيست و هفتم بهرام بيگ كدخداى جماعت اوغلانان سپاهى به باشى گرى دستهء يسار غربا نايل شد . موسى بيگ مشرف جماعت اوغلان سپاهى براى اين جماعت كدخدا و احمد چلبى مشرف فدوله - جيره - به مشرفى جماعت مذكور و شهاب الدين بيگ نيز به مشرفى فدوله نصب گرديد . وقايع شهر ربيع الاخر سنهء 920 روز دوم ماه مزبور احمد پاشاى دوقه گين اوغلى به سردارى بيست هزار سوار جرّار كه عبارت از سوارهاى قرامان و تيبهاى امراى روم ايلى و زعماى ولاياتى روم ايلى و آناطولى
--> تخت اتخاذ گرديد . / عارف . ( 1 ) . در افواه معروف بطال غازى است . اين غازى از شجعان سردارهاى امويه و از مشاهير است . اسمش احمد نور الدين و لقبش بطّال است . چه مرد قطور و تنومند پرزور بوده و عمر خود را در جهاد با كفار روم به انجام رسانيده و گويا در زمان سلطنت هشام بن عبد الملك ، در يكى از جنگهاى روميان كشته شد . مسلمة بن عبد الملك كه سردار كل بود ، بعد از فتح فرمود ، در جايى كه كشته شده بود ، او را دفن كردند و گنبد عالى بالاى قبرش بنا نمودند و جمعى از اسلام در آنجا مسكون و اين آبادى را « بليدة الغازى » موسوم ساخت . اكنون از توابع ازمير قصبهء مرغوب و دلگشاست . اين بطال همان غازى است كه در سال نود و هشتم هجرى كه محض انجاز وعد مسلمه ، صلحا داخل قسطنطنيه شد و دروازهء شهر را تا عودت مسلمه از اياصوفيه در تحت تصرف خود نگاه داشت و يك دختر ليئون قيصر هفتادم را هم از قيزقوله سى واقعه در درياى اسلامبول گريزانده نكاح كرد . كتابى كه منظوم به زبان تركى و منسوب به اين غازى نوشته شده ، از قبيل رموز حمزه و حسين كرد است ؛ به جهت تشجيع قشون عثمانى به نظم آورده شده است . / عارف .