محمد عارف اسپناقچى پاشازاده
89
انقلاب الاسلام بين الخواص و العوام ( فارسي )
و سوارهاى مخصوص وزير مشار اليه بودند ، به سمت سيواس روانه گرديد . روز چهارم در موقع . . . « 1 » لشكر روم ايلى صف كشيده ، به خداوندگار سلام دادند . روز هفتم از براى هر يكى عملجات دربارى ، هزار آقجه - يعنى شانزده تومان و شش هزار - انعام دادند « 2 » و در همين روز ، حضرت خداوندگار وارد شهر قونيه « 3 » شدند . اهالى اين شهر به يك جمعيّت عظيمه حضرت خداوندگار را استقبال نمودند . سه روز در ظاهر قونيه توقف گرديد . حضرت خداوندگار مرقد مبارك حضرت قدوة العارفين مولانا جلال الدين رومى - قدّس سره - را و مراقد ساير اولياء الله را زيارت كرده ، انواع خيرات و صدقات فرمودند . روز پانزدهم فرمان شد كه سوارهء زعماء روم ايلى و آناطولى قبل از اردو حركت كرده ، در هر منزل يك منزل در جلو باشند . در همان روز ، در اثناى راه ، اهالى لارنده كه قصبهء كوچكى است ، حضرت خداوندگار را استقبال نموده ، اسباب گرانبها و نقود خطير پيشكش كردند . سه نفر قزلباش كه گرفتار شده بود آورده ، خبر از شاه اسماعيل گرفتند . بنابراين ، نامهء فارسى العبارهء به انشاى مولانا مرشد عجم نوشته ، به توسط يكى از اسراى قزلباش كه در اردو بود ارسال داشتند و صورت آن اين است كه در ذيل عرض مىشود : نامهء دوم سلطان سليم به شاه اسماعيل « إِنَّهُ مِنْ سُلَيْمانَ وَ إِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ؛ أَلَّا تَعْلُوا عَلَيَّ وَ أْتُونِي مُسْلِمِينَ » « 4 » و صلّى الله على خير خلقه محمّد و إله و صحبه اجمعين . « وَ هذا كِتابٌ أَنْزَلْناهُ مُبارَكٌ »
--> ( 1 ) . در اصل هر دو نسخه سفيد . ( 2 ) . هر آقجهء آن زمان يكصد و شصت و شش دينار اين زمان ايران است . / عارف . ( 3 ) . نام قديمش ايكونوميوم و مركز ولايت قرامان است . از ازمير شرقا پانصد كيلومتر دور و مسكن بيست و پنج هزار نفس است . اطراف شهر را احاطه به يك صور سنگى كرده و از براى استحكام صور ، جابجا برجهاى مربع الشكل قرار دادهاند . غير از مساجد صغيره ، چهل و چهار مسجد جامع منارهدار ، اين شهر را مزيّن نموده است و باغخانههاى معتبر دارد . هر نوع حبوبات و بقولات حاصل مىشود . اخراجاتش ترياك شوره ، حرير ، مازو ، كتيرا ، پشم ، و قالى است . در موقع معروف به مرام ، واقعه در سمت جنوبى شهر باغات دلگشا و قصور عاليات ييلاق اعاظم و اعيان بلده است . عمارت حكومت ، مدرسه دار الفنون ، تلگرافخانه ، مريضانه مملكتى ، سربازخانه و ايتامخانه و مهمانخانه و ساير ابنيهء مدينه را دارا است . مضاجع سلطان العلماء و فرزند بزرگوارش مولانا جلال الدين رومى و صدر الدين قونوى و سلطان ولد و شيخ كريم الدين و سيد برهان الدين محقق ترمذى و چلبى حسام الدين و امام بغوى از مفسّرين و صلاح الدين زركوبى از مشاهير اسلام و چند نفر از پادشاهان سلاجقهء روم در اين شهر معين و زيارتگاه است . خانقاهى است ، از براى دراويش طريقت مولويه كه هميشه قرب هزار نفر درويش در آنجا رياضت مىكشند كه كم بست شده ، مأمور به ارشاد شوند . اين شهر را در سال چهار صد و شصت و هفت دولت سلجوقيه روم پاى تخت اتّخاذ نمود و سلطان محمد فاتح از دست قرامانيان نزع كرده ضميمهء ممالك عثمانى فرمود . / عارف . ( 4 ) . نمل ، 31