محمد عارف اسپناقچى پاشازاده
239
انقلاب الاسلام بين الخواص و العوام ( فارسي )
خسرو پاشاى امير الامراى قرامان فرمودند . روز چهارشنبه سوم ديوان شد و تدابير لازمهء راجعه به عودت اردوى همايون را مشورت كردند . روز پنجشنبه چهارم ، جمعه پنجم تعطيل . چاپار از حضرت وليعهد آمد . روز شنبه ششم عقد ديوان شد . از مآل مكتوبهاى شاهزاده مفهوم گرديد كه فرمانفرماى بغدان فوت كرده ، در جايش استفان بيگ فرمانفرما انتخاب شده و از جانب مجارستان ايلچى آمده ، على الرسم حبس گرديده است . روز يكشنبه هفتم از جانب خان قريم و قبچاق ايلچى آمد و ديوان شد و در همين روز از دياربكر چاپار آمد و از مضمون مكتوب سردار شرق مفهوم گرديد كه چاپان سلطان از امراى نامدار شاه اسماعيل متوجه آن حوالى شده است . بنابرين حكم شريف به امرايى كه با احمد پاشاى مرحوم متوجه آناطولى شده بودند ، فرستاده شد كه در نواحى حلب اردو زده منتظر امر ثانى شوند و به على بيگ شاهسوار اوغلى و محمود بيگ رمضان اوغلى امر شد كه با ابو ابجمعى خودشان حاضر سفر باشند . روز دوشنبه هشتم از جانب سلطان ممالك فاس و مراكش ، واقع در اقصاى مغرب سفير آمد . چون سلطان مشار اليه تبريك فتوحات و عرض اخلاص و اظهار يگانگى نموده بود ، موجب محظوظيت همايون شد و جواب نامهء سلطان مشار اليه را نوشته و سفيرش انعام و خلعت و در مقابله از براى سلطان مشار اليه هداياى مناسبه به سفير مشار اليه داده ، او را مرخص فرمودند . از روز سهشنبه نهم تا روز دوشنبه پانزدهم ، قابل ثبت وقايعى به وقوع نپيوست . اما در روز دوشنبه پانزدهم ، حضرت خداوندگار متوجه شهر قاهره شده ، خانهاى كه فرهاد پاشا نشسته بودند و مشرف [ بر ] بركة النيل بود ، به مقدم خودشان مشرّف فرمودند . از سهشنبه شانزدهم تا يكشنبه بيست و يكم تعطيل بود و قابل ثبت وقوعاتى واقع نگشت . روز بيست و يكم بنا به عرض حضرت وليعهد ، سخت نوشته شد كه مسيح بيگ از شهر و دين بيرون رود و مشغول چپاول گردد . روز دوشنبه بيست و دوم حكم شد از براى بريدن و قسمت نمودن رود نيل به جداول زراعت ، تمام لشكر و وزرا و امرا از اردو و شهر بيرون آمدند و حضرت خداوندگار نيز فقط به يك علم لعل گون و نقاره خانه تشريف فرما شده ، داد رود نيل را على العاده بريدند . و در اين روز مردم تماما مبتهج و مسرور گرديدند . از روز سهشنبه بيست و سوم تا روز سهشنبه سلخ وقوعاتى ظاهر نشد كه ثبت شود . فقط روز پنجشنبه بيست و پنجم صولاق باشى حضرت وليعهد كه از براى عرض بعض معروضات محرمانه آمده بود ، مرخص شد و از دريا متوجّه اسلامبول گرديد . وقايع ماه شعبان المعظم سنهء 923 روز چهارشنبه غرّه پنجشنبه دوم تعطيل . جمعه سوم ، حضرت خداوندگار نماز جمعه را على الرسم در جامع الازهر ادا فرمودند . روز شنبه چهارم ديوان شد . بعد التذكر قرار دادند كه دو