محمد عارف اسپناقچى پاشازاده
199
انقلاب الاسلام بين الخواص و العوام ( فارسي )
منوچهرخان نمايد . روز جمعه هجدهم ، نماز جمعه را در مسجد جامع امويه ادا نموده ، عودت به عمارت سلطنتى فرمودند . امروز چاپار از اسلامبول آمده ، خبر آورد كه صد فروند كشتى كه در كشتىساز خانه مىساختند تمام شد و با همه اسباب و عملجات مهيّاى سفر گرديد . و با حكومت مجارستان تجديد متاركه نموده ، [ اجازهء ] مراجعت به ايلچى آن حكومت دادند . و اطاقهاى قاپوچىهاى عمارت سلطنتى سوخت و به تعمير و تجديد ابنيهء مخروبهء زلزلهء ثانيه شروع گرديد . ابتداى سفر همايون از شام الى مصر روز يكشنبه بيستم ذى القعدهء سال نهصد و بيست و دو [ 922 ] حضرت خداوندگار ، بالعزّ و السعادة و الافتخار ، از شام حركت فرموده ، اردوگاه را به قدوم ظفر ملزوم خودشان مسعود و متبرّك ساختند . امروز از دياربكر چاپار آمد ؛ معلوم شد كه قلعهء ساوور را كه امروز اين قلعه خراب شده و در خارج قلعه ، صد خانهوار سكنى گرفتهاند و در شش فرسخى شمال شرقى ماردين واقع است ، قهرا و قلعهء چرموك را كه امروز در دوازده فرسخى غرب شمالى دياربكر است ، عنوة گرفتهاند و شاه - اسماعيل - در حوالى تبريز بوده و به حوالى بغداد احتياطا لشكرى ارسال داشته است . در همين روز ، راشدبيگ بن ساعد شيخ عنيزه ، به همراهى فرزندش به اردوى همايون آمد . مالكان دو قريهء خالصه به اينها مرحمت گرديده و به انواع تكريمات ، اجازت به عودت آنها داده شد . روز دوشنبه بيست و يكم در مصطبه . سهشنبه بيست و دوم در خان بروج . چهارشنبه بيست و سيم در سعسا منزل گرديد . امروز احكام حكمرانى منوچهر شمخال گرجستان و امير الامرايى ميرزا محمد بيگ و ساير احكام و مهمّات راجعه به امور آنها را داده ، به سمت گرجستان ارسال داشتند . روز پنجشنبه بيست و چهارم ، سراپرده را در ظاهر قنيطره زدند . احمد و محمد نام دو برادر كه از قديم الايام موالى قنيطره بودهاند ، حضرت خداوندگار را استقبال نموده ، دست بوسيدند . خلعت و احكام به اينها مرحمت فرمودند . چون در اين منازل خيلى باران باريد ، در هنگام ورود اين منزل از مزاحمت گل و لاى اهالى اردو گرفتار مشاق و مرارت بسيار گرديدند . روز جمعه بيست و پنجم ، جسر يعقوب عليه السلام منزل اردوى همايون شد . چون راه امروز از وادى كنعان بود ، در اثناى راه ، چاه حضرت يوسف تماشا گرديد و به بهرام آقاى قاپوچىباشى ، پشت گردن زدند . در اين منزل از جانب وزرا و خيّر [ بيگ ] ، مكتوبها به جانبردى غزالى و غلامان مصر و از جانب همايون نيز نصيحتآميز ، استمالت نامه به تومانباى نوشته ، آنها را دعوت به اطاعت كردند و با مراد نامى از چراكسه چاپارى به مصر