غلامحسين افضل الملك

8

افضل التواريخ ( فارسي )

را تأليف كرده ، به آستان مبارك هديت مىنمايد . اسامى و تعداد بنين و بنات سلطنتى را در تأليف كتاب سنه‌ى هزار و سيصد و چهارده ، كه از روز شنبه غره‌ى محرم الحرام شروع مىشود ، شرح و بسط خواهد داد . در اين كتاب ، فقط به تعيين سنه‌ى ولادت همايونى و روز جلوس سلطنت و شرح اتفاقات اين چند روزه مىپردازد . عنوان مقدس در ذكر اسم مبارك و نسب اعلى السلطان ابن السلطان ابن السلطان و الخاقان ابن الخاقان ابن الخاقان ، اعليحضرت قدرقدرت قضامهات ، مظفر الدين شاه ، روحنا فداه ، ابن السلطان الافخم و ذو القرنين الاعظم شهنشاه سعيد ناصر الدين شاه شهيد ، نور اللّه مضجعه ، ابن محمد شاه غازى بن وليعهد نايب السلطنه عباس ميرزا بن خاقان مغفور فتحعلى شاه بن حسين قلى خان - معروف به جهانسوز شاه كه برادر شهنشاه بزرگ آقا محمد شاه است - ابن سلطان محمد حسن خان بن فتح على خان بن امير شاه قلى خان بن محمد ولى خان بن مهدى خان بن محمد قلى خان قاجار ، انار الله برهانهم ، است . مرحوم محمد حسن خان اعتماد السلطنه بن حاجى على خان اعتماد السلطنه كه مورخ و مترجم دولت ناصرى بود ، در تاريخ « دار التيجان فى [ التاريخ ] بنى الاشكان » ، سلسله نسب بلند اين سلسله‌ى جليله را به اشكانيان منتهى كرده است ؛ لكن ، شاهزادگان بزرگ اين سلسله‌ى جليله كه اهل فضل و دانش بوده و در علم تاريخ و انتشار البشر يدى طولى داشتند ، در مؤلفات تاريخيه و اشعار خود نسب اين سلسله را به « قاجار نويان » منتهى كرده‌اند . اهل البيت ادرى بما فى البيت ؛ اين قول ثانى صحيحتر از اعتقاد اول است كه لا محاله بر حسب صورت ، لفظ « قاجار » با « قاجار نويان » بهتر مشابهت و تطابق دارد . خبط و خطا ، بلكه تعمدات اعتماد السلطنه كه ابدا شخص او عربيت و ادبيت نداشته و پايه‌ى اصلى او خراب بوده است ، بر اهل اين زمان كه معاصر با او بوده‌اند واضح است و زبان را به ذكر او نبايد آلوده كرد . اين ايل جليل كه چندين پشت سلطنت كرده‌اند و هميشه در ايران به جلادت و رشادت معروف بوده‌اند ، مستغنى از اين مطلب هستند كه منسوب به سلاطين ملوك الطوايفى باشند كه ابدا سيرت خوب نداشته‌اند . در اين وجيزه ، به همين قدر اكتفا كرده ، ان شاء الله ، در جلد ثانى اين كتاب مشروحا بيانى وافى خواهيم كرد . ولادت همايونى در روز چهاردهم شهر جمادى الاخر سنه‌ى يك هزار و دويست و شصت و نه هجرى بوده است . در سال هزار و دويست و هفتاد و هفت به فرمانفرمايى و حكمرانى مملكت آذربايجان نايل گرديدند . سال ديگر در عيد غدير ، در هيجدهم ذى الحجه الحرام ، در سنه‌ى هزار و دويست و هفتاد و هشت به وليعهدى دولت ابدآيت عليه برقرار شدند . عجب در اينكه ، روز وليعهدى و روز سلطنت اين وجود مبارك در هيجدهم ماه بوده است كه