غلامحسين افضل الملك
9
افضل التواريخ ( فارسي )
مطابق با عدد « حى » است - اميد است كه همواره زنده و اسم و رسمشان در روزگار پاينده باد . جلوس ميمنت مأنوس همايون در دار السلطنهى تبريز روز شنبه ، هيجدهم ذى القعده الحرام ، به فال نيك و ساعتى سعد ، در دار السلطنهى تبريز مراسم جلوس ميمنت مأنوس به عمل آمد . بندگان اعليحضرت قدرقدرت قضا مهابت شهريارى ، روحنا فداه ، اورنگ جهاندارى را به جلوس مبارك زيب و آرايش داده ؛ امر جهانمطاع مبارك به انعقاد سلام و بار عام شرف نفاذ يافت . طبقات خدام و اصناف چاكران كشورى و لشگرى ، از وزرا و پيشكاران درگاه و امرا و قواد سپاه و اعيان و اشراف ايالت ، به حضور مهر ظهور همايون شرفاندوز گرديده ، زمين خدمت بوسيدند و مراسم تهنيت بهجا آوردند . و يك صد و چهارده تير توپ شليك كردند كه مطابق عدد سنوات سلطنت سلاطين قاجاريه است . كافهى انام ، از خواص و عوام ، شكر الهى را به جا آورده ، به دعا و بقاى اين وجود مبارك رطب اللسان شدند . در اين روز ، مبلغى خطير از بانك تبريز گرفته ؛ از آن وجه ، امر اعلى اشرف نفاذ يافت كه جيره و مواجب قشون حاضر ركاب تبريز را هرقدر كه طلب داشتند بپردازند و باقى وجوه را به مصارف تداركات و بسيج سفر رسانند كه موكب همايونى نهضتفرماى دار الخلافهى تهران ، كرسى بلاد ايران ، شود . در اين روز ، نرخ آذربايجان تنزل پيدا كرد ؛ به بعضى جهات كه گوشت و نان و ذغال و روغن و هيزم گران بود ، در روز هيجدهم ذى القعده فورا قيمت اجناس و مأكولات تنصيف شد و عموم رعايا آسايش پيدا كردند . بعد از وقوع قضيهى هايلهى شاهنشاه شهيد سعيد ، از جانب سنى الجوانب شخص اقدس همايون ، چنان كه رسم است ، به هريك از امپراطوران و سلاطين دول و رؤساى معظم ملل متحابهى خارجه تلگرافى مبنى بر وقوع اين مصيبت و حاكى از امتداد و اتصال رشتهى مودت و الفت فيما بين ابلاغ گرديد . و از طرف هريك از ايشان نيز مستقيما در تعزيت اين مصيبت و تهنيت جلوس همايون خسروانى به سرير سلطنت ، جوابهاى كافى و وافى رسيد . و برخى از سلاطين و تاجداران معظم هم كه به واسطهى سفارت خودشان از اين قضيه اطلاع يافته سبقت در تلگراف تعزيت و تهنيت كرده ، مجددا از طرف بندگان اقدس شهريارى جواب تلگرافى مبنى بر اظهار امتنان ابلاغ و ارسال گرديد . صورت سؤال و جوابهاى تلگرافى نيز ، به ترتيب حروف تهجى در اسم سلاطين ، در اينجا ثبت مىشود كه نكات تاريخى و اسم سلاطينى كه معاصر با جلوس سلطنت اين شهريار كامل است ، بر مورخين آتيه معلوم آيد . ترجمهى جواب اعليحضرت امپراطور آستريه و پادشاه مجارستان به اعليحضرت شاهنشاهى « زياده از حد متألم شدم از خبر فوت پدر بزرگوار شما اعليحضرت شاهنشاهى و دوست عزيز خودم كه آنقدر ملالتانگيز وقوع به هم رسانيد ؛ و ميل دارم شركت صادقانهى خودم را در غم آن اعليحضرت و همچنين ادعيهيى كه براى خوشبختى و