محمدتقى نورى
485
اشرف التواريخ ( فارسي )
1950 ذرع بوده است . اين دروازه ميانه غرب و شمال شهر مشهد قرار داشته است . همان كتاب ، ج 2 ، ص 336 و 526 . 71 . اتك . منطقهاى از تركستان است در شمال خراسان . چون يكى از بخشهاى ابيورد بوده جزو خراسان محسوب مىشده و در قرن دهم و يازدهم جزء خانات خوارزم شد و پيش از اينكه به دست روسها بيفتد مرز خراسان بود . ( دهخدا ) 72 . يموت ، « از طوايف تركمن و در اراضى بين خيوق و رود اترك و دهنهء رود گرگان جاى دارند . در گرگان و دو شاخه اصلى هستند . دوجى و بوراق . تمام تيرههاى يموت خودشان را از نژاد دو نفر به نام شرف و چونى مىدانند . دو طايفه عمده يموت جعفرباى و آتاباى نام دارد . » كلمنت ماركام انگليسى ، تاريخ ايران در دورهء قاجار ، ترجمه ميرزا رحيم فرزانه ، به كوشش ايرج افشار ، تهران : نشر فرهنگ ايران ، 1364 ، ص 73 ؛ حواشى على محمّد ساكى بر كريم خان زند ، نوشته جان پرى ، ترجمه على محمّد ساكى ، تهران : مجموعه ايرانشناسى فراز ، 1365 ، ص 217 . 73 . « گوكلان از طوايف گرگان است كه در اطراف گنبد كاوس سكنى دارند . دو بخش اصلى ميان آنان وجود دارد ، دورقه و حلقهداغى . لغت گوكلان به نقل از نخبه كامرانى از دو كلمه گوك به معنى سبز و لان به معنى جايگاه ساخته شده است و وجه تسميه آن سرسبزى منطقه و حاصلخيزى آن است . » : على محمّد ساكى ، همان كتاب ، ص 217 . 74 . چمن كالپوش از چمنهاى معروف ايران است و در شمالغربى نردين قرار دارد . آب آن از چندين چشمه تأمين مىشود . هوايش سرد و اطرافش باصفا و سبز است . از شمال به گرگان ، از جنوب به نردين و از مشرق به جاجرم و از غرب به فرنگ و فارسيان و فندرسك محدود است . اعتماد السلطنه ، مطلع الشمس ، ج 1 ، صص 111 - 102 . 75 . بسطام در 6 كيلومترى شاهرود از مناطق تاريخى مهم ايران است و از آثار آن مدفن بايزيد بسطامى است . فرهنگ فارسى معين ، بخش 3 ، اعلام . 76 . چناشك . يا به نوشته اعتماد السلطنه در مطلع الشمس چونالش ، نام تنگهاى بود . . . . از تيلد باد قوافل غالبا به كاشيدا ، يا گلستان از اعمال نردين مىروند و ابتدا كه حركت