محمدتقى نورى
471
اشرف التواريخ ( فارسي )
و تحقيقات فرهنگى ، 1367 ، صص 3 - 82 . 9 . ماجراى مقابلهء فتح على خان قاجار با نيروهاى افغانى را ، محمّد كاظم مروى در عالمآراى نادرى ، ج 1 ، صص 28 - 27 مىآورد . نيز دنبلى ، ص 8 اين ماجرا را ذكر مىكند . اما لكهارت در درستى آن و توانايى فتح على خان براى گذشتن از محاصره افغانها و ورود به اصفهان ترديد مىكند . انقراض سلسله صفويه و ايام استيلاى افاغنه در ايران ، ترجمهء مصطفى قلى عماد ، چاپ سوم ، تهران : مرواريد 1368 ، ص 322 . 10 . امير معزّى ( سده 5 و 6 ) ، امير الشعرا ابو عبد اللّه محمّد بن عبد الملك معزّى نيشابورى ، نخست در خدمت ملكشاه سلجوقى و سپس براى سلطان سنجر شعر مىگفت . ذبيح اللّه صفا ، تاريخ ادبيات ، ج 2 ، چاپ 12 ، تهران : شوراى مركزى جشن شاهنشاهى ايران ، 1348 ، ص 23 - 508 . 11 . جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ * ( باغهايى كه زير درختان آنها نهرها جارى است ) . اين آيه در سورههاى زيادى تكرار شده از جمله بقره / 25 ، آل عمران / 15 ، 135 ، 195 ، 198 ، نسا / 13 ، 57 ، 122 ، مائده / 12 ، 119 . 12 . هنگامى كه تهماسب دوم همراه فتح على خان به طوس رفت ، نادر در آنجا به دو پيوست . 13 . محمّد حسن خان قاجار . بعضى از منابع تاريخى براى اينكه نسب قاجاران را به صفويه برسانند ، مىنويسند كه محمّد حسن خان از بطن خير النساء خانم ، همان زنى بود كه شاه سلطان حسين به فتح على خان بخشيد . اين زن هنگامى كه نزد فتح على خان رفت از شاه صفوى آبستن بود و پسرى كه به دنيا آورد ، محمّد حسن خان نام گرفت . منابع قاجارى آن را مستند ذكر نمىكنند . اما در رستم التواريخ جايى كه فتح على شاه ، موسوى صفوى خوانده مىشود ( ص 51 ) مصحح در حاشيه اين مطلب را از قول خان ملك ساسانى در سياستگران دوره قاجار عنوان كرده و در جايى ديگر نيز محمّد حسن خان قاجار صفوى ( ص 62 ) ذكر شده است . در مجمع التواريخ مرعشى ( ص 98 ) آمده : « چون حسن خان از جمله صوفىزادگان سلسله عليه صفويه است . »