ويلم فلور ( مترجم : ابو القاسم سرى )

199

اشرف افغان بر تختگاه اصفهان ( به روايت شاهدان هلندى ) ( فارسي )

را براى دريافت خلعت نزد عبد اللّه خان بفرستند . سپس عبد اللّه خان حاكمى از سوى شاه اشرف به جزيرهء هرمز خواهد فرستاد . هلنديان گفتند : « چون ما در جريان بستن پيمان آشتى با عبد اللّه خانيم بنابراين ناچار بايد تا رسيدن دستور از باتاويا دست از پا خطا نكنيم . اين يوزباشيان هرمزى بودند كه با زير پا گذاشتن قول خود در تحويل دادن قلعه به هلنديان اين عواقب وخيم را براى خودشان و هلنديان به بار آوردند . » يوزباشيان پذيرفتند كه به سبب بىاعتمادى خود ، موجب آن رويدادهاى تلخ شده‌اند اما علت اصلى انگليسيان بوده‌اند كه به دروغ به آنها مىگفته‌اند كه اگر قلعه را به هلنديان بدهيد آنها شما را به افغانان تحويل خواهند داد . اما اينك دريافته‌اند كه قضيه بر خلاف آن بوده و خدمتگزاران واك شده‌اند . همچنين اينك ناگزيرند كه با افغانان معامله‌اى انجام دهند و از هلنديان خواستند كسى را براى برداشتن پرچم هلند از جزيره به آنجا فرستند . هلنديان پاسخ دادند . ما بايد براى دريافت دستور منتظر بمانيم اين كار را به اختيار خودتان وا - مىگذاريم هر چه مىخواهيد بكنيد . پس از اين گفت و شنيد هرمزيان بازگشتند . 86 در 25 ژانويه شيخ جباره به جايگاه واك آمده پيشنهاد كرد كه هلنديان دست كم 1500 تومان به عبد اللّه خان بدهند اما ايشان گفتند كه ما بيش از 1000 تومان نمىدهيم وى همچنين گفت : من در اين باره بررسى خواهم كرد كه اگر هلنديان مىتوانند امنيت جزيرهء هرمز را براى شاه تأمين كنند 1100 تومان سهم درآمد سالانهء گمركات را از اين پس به جاى انگليسيان ايشان دريافت دارند . هلنديان پاسخ دادند ما چنين كارى نمىتوانيم بكنيم چون پيمانى به مهر و امضاى شركت با هرمزيان داريم بنابراين بايد چشم به راه دستورهاى باتاويا بمانيم . افزون بر اين اگر باتاويا بخواهد آن پيمان معتبر بماند ما مىتوانيم از ادعاى واك نسبت به جزيرهء هرمز چشم بپوشيم . 87 در اين اثنا نشانه‌هاى ديگرى از دوستى از سوى افغانان ابراز شد مانند ديدار پسر باروخان از واك كه از هلنديان خواست تا گذشته را فراموش سازند . اين ديدار به دستور شاه انجام گرفته بود و مىبايست از اين پس دوستى ميان هلنديان و شاه حكمفرما گردد . 88 در 29 ژانويه 1729 شيخ جباره به هلنديان خبر داد كه محمد صالح بيگ ،