ويلم فلور ( مترجم : ابو القاسم سرى )

196

اشرف افغان بر تختگاه اصفهان ( به روايت شاهدان هلندى ) ( فارسي )

از آشتى تن زنند به زودى او بندرعباس را به تلى از خاك تبديل خواهد كرد . نمايندگان عبد اللّه خان خطاب به هلنديان گفتند اگر مىخواهيد از اين پس مانند روزگاران پيش با شاه در آرامش و آشتى به سر بريد بايد اعترافنامه‌اى نوشته به مهر شركت ممهور سازيد زيرا كه عبد اللّه خان همين را شرط آشتى دانسته است . چون اين كار مغاير با اصول هلنديان نبود همداستانى نمودند به خصوص كه عبد اللّه خان مىخواست امتيازات پيشين هلند را تأييد و تجديد كند . در نتيجهء اين آشتى افغانان آتش‌بس كامل را رعايت كرده و حتى ديگر به كشتىهاى هلندى كه به ساحل مىآمدند آتش نگشودند . 82 در 20 ژانويه كه شيخ جباره به تن خود به جايگاه واك آمد هلنديان پيش نويس پيمان نامهء آشتى را مطرح كردند كه در آن حقوق و وظايفى كه در قرارداد ميان شاه سلطان حسين و هلنديان آمده بود براى روابط ميان هلنديان و افغانان اساس قرار گرفته بود . شيخ جباره به هلنديان گفت كه اگر انگليسيان به افغانان سرب و باروت نداده بودند و توصيه نمىكردند كه جنگ را ادامه دهند تا هلنديان وضع بدترى يابند و افغانان با شرايط بهترى بتوانند صلح كنند ، سه روز پيش از اين جنگ پايان يافته بودى . اين اتهام را انگليسيان رد كرده گفتند ، هر چه در توان داشتيم به كار برديم تا آشتى تحقق يابد . شيخ على با پيش نويس قرارداد بازگشت و گفت كه عبد اللّه خان با آن موافق است به شرطى كه در آن ذكر كنند كه آقاى اتلام مىخواسته قلعه و جزيرهء هرمز را بدون خبر دادن به شاه و مرئوسان خود تسخير كند و بدينسان مىكوشيده كه روابط دوستى ميان شاه و واك را خدشه‌دار كند . هلنديان دربارهء افزودن اين شرط به قرار - داد نظرى ندادند و از شيخ جباره و شيخ على خواستند كه عبد اللّه خان را به پذيرش پيش‌نويس قرار داد همچنان كه هست وادار كنند چون اين حداكثر توافقى است كه هلنديان مىتوانند داشته باشند . شيخ جباره گفت : « من اين كار را مىكنم به شرطى كه شما نامه‌اى آشتى جويانه به عبد اللّه خان بنويسيد . » و هلنديان نامه را نوشتند . فرداى آن روز پاسخنامهء عبد اللّه خان رسيد كه طى آن كوشيده بود همهء گناه جنگ را به گردن اتلام بيندازد . هلنديان در متن اين قرارداد تغييراتى دادند چنان كه