ويلم فلور ( مترجم : ابو القاسم سرى )
189
اشرف افغان بر تختگاه اصفهان ( به روايت شاهدان هلندى ) ( فارسي )
آنها چيست ؟ اسخارور گفت : اتلام همچنانكه در نامهء مورخ 30 اكتبر 1728 به شما خبر داده اين جزيره را براى شاه تسخير كرده و من فكر مىكنم كه باتاويا اين كار را حقير نخواهد شمرد و از آن مىترسم كه كار به جاى باريك بكشد و حتى اثرات سوئى بر بازرگانى ايران داشته باشد . من اين گفتهها را با صميميت مىگويم براى اينكه بعد شما مرا متهم نكنيد كه چرا از نتايج سوء اين امر شما را آگاه نكردهام . اعتماد الدوله پاسخ داد : من به دليل اينكه نمىخواهم فرماندار كل واك را برنجانم از شما پرسيدم كه اتلام در ازاى تحويل جزيرهء هرمز به ما چه مبلغى مىخواهد و چرا شما او را ترغيب به تحويل جزيره نكردهايد ؟ اسخارور گفت : من در اين باره دستورى نداشتهام و بهتر است كه شما خود نامهاى به عبد اللّه خان بنويسيد تا او مستقيما با اتلام وارد مذاكره شود . اعتماد الدوله براى اين كار به نايب التجار يلمورلان « 31 » دستور داد كه به بندر عباس برود و قول داد براى برادرش نامهاى بنويسد به اين مضمون كه اگر اتلام جزيرهء هرمز را تحويل دهد او همهء امتيازات واك را دوباره برقرار كرده ، جايگاه واك در اصفهان را باز پس داده با اتلام دربارهء شرايط بازپرداخت مطالبات وام به مذاكره خواهد پرداخت . افزون بر اين قول مىدهد كه 1100 تومانى را كه انگليسيان همه ساله از عوايد گمركى بندر عباس دريافت مىكنند به هلنديان بدهد و نيز همهء هزينههائى را كه اتلام براى تسخير جزيره متحمل شده توسط عبد اللّه خان بپردازد . به خود اتلام نيز خلعتى گرانبها و اسبى آراسته با زين و لگام فاخر بدهد . با اينكه اسخارور به فرستادن لان اعتراض نمود و گفت او بى اجازهء اتلام نمىتواند اصفهان را ترك كند اعتماد الدوله در تصميم خود پافشارى نمود و به يلمورلان گفت : با پيمان نامهاى دربارهء هرمز با امضاى اتلام بازگردد . لان در 25 ژانويه 1729 با عوض بيگ ناظر بيوتات عبد اللّه خان و چندين نوكر از اصفهان بيرون رفت . به اعضاى باقيماندهء واك در اصفهان گفتند : شما تا بازگشت لان گروگان هستيد و از اسخارور خواستند كه گروگان نامهاى را در اين زمينه امضاء كند كه او از اين كار تن زد .
--> ( 31 ) - Jelmer Laan