ويلم فلور ( مترجم : ابو القاسم سرى )

162

اشرف افغان بر تختگاه اصفهان ( به روايت شاهدان هلندى ) ( فارسي )

افغانان و حاكمان ايرانى محل به درجه‌اى رسيده بود كه اهالى بندرعباس ديگر در خانه‌هاى خودشان هم در امان نبودند . افزون بر اين ستمگران نظرى داشتند به شركت هلند و مىخواستند با آن تماس يابند همچنانكه با نمايندگى اصفهان كرده بودند . افغانان در انديشهء ايجاد مزاحمت و به چنگ آوردن بهانه‌اى بودند تا كار خود را شروع كنند . اعتراضات سودى نمىبخشيد و مورد توجه قرار نمىگرفت و اعتماد الدولهء جديد يكى از دوستان نزديك زبردست‌خان بود . بنابراين اتلام در پيشنهاد خود پافشارى نمود تا طرح خود را اجرا كند اما براى اينكه بتواند نقشه‌اش را عملى كند نياز به كشتىهايى داشت تا با آنها كارمندان ، نقدينه و كالاهاى واك را انتقال دهد . مردم هرمز اينك حتى بيش از پيش آمادهء پذيرش حكومت هلنديان بودند چرا كه افغانان راه ورود به ميناب يا انبار آذوقهء آنها را به رويشان بسته بودند . براى اينكه سران هرمز قلعهء جزيره را تسليم كنند مىتوانستى با دو هزار تومان آنان را بخرى . اتلام عقيده داشت كه پيشنهاد دادن دو هزار تومان با پشتيبانى نيروى دريائى يقينا به نتيجه خواهد رسيد . اتلام عقيده داشت كه اگر باتاويا با پيشنهاد او موافقت نكند هلنديان ديگر در نمايندگى بندرعباس در امان نخواهند بود و با تملك جزيرهء هرمز منافع هلنديان تأمين خواهد شد . به ويژه اگر جزيرهء قشم كه از هرمز بسيار ضعيف‌تر است نيز تسخير شود . زيرا توسط آن هلنديان مىتوانند منابع آب آشاميدنى و نيز خطوط كشتيرانى بندرعباس را زير نظر داشته باشند . انگليسيان نيز همين نظر را داشتند و رابطهء خودشان را با محمد صالح بيگ كوتوال پيشين قشم گسترش داده از نامزدى او براى مقام نايب بيگلربيگى بندرعباس پشتيبانى نمودند . در 11 اكتبر 1728 انگليسيان با يارى محمد صالح بيگ قلعهء قشم را تصرف كردند . بنا به گفتهء هلنديان ، انگليسيان به سركردگان و قلعه‌بانان جزيره وعده داده بودند كه مواجب عقب افتادهء سه سال آنها را ( گفته مىشد كه نزديك 5000 تومان است ) با مواجب ماهيانه‌شان بپردازند و زمين‌هاى آنها را در ميناب حفظ كرده دشمنانشان را برانند 7 .