سازند « 1 » . بارها مردم خشماگين به كاخ شاه و باشگاه اعتماد الدوله ( صدراعظم ) حمله بردند « 2 » . ابرام‌ها ، الحاح‌ها و درخواستهاى مصرانهء مردم « 3 » با مانورهاى خدعه آميز دروغين و نمايش‌هاى فريب آميز قدرت « 4 » خاموش گشت . در واقع « سر مردم را شيره مىماليدند » بى اعتنائى نالايقان حاكم به سرنوشت مردم و وضع فلاكت‌بار موجود با غليان نارضايى شديد ايشان به ويژه اقليت‌هاى ستمديدهء مذهبى « تشنهء تغيير « 5 » » دست بهم داد و تغار كلوائى حكومت فرتوت بيكاره را در هم شكست « 6 » . اتباع شورشى يا ستمكارگانى كه با آگاهى از ضعف و فتور كاخ نشينان و تحريك عمال روس منحوس به پشتوانهء « فتوائى اغواگر « 7 » » از راه رسيدند تا « نودولتانى » باشند كه بر « خر ديگران » سوار باشند ؛ از سرزمين حاكم نشين خراسان خاورى ( افغانستان كنونى ) گرازان آمده بودند كه در آشكار از خود رفع ستم كنند اما در نهان انديشه‌اى جز چپاول و غارتگرى و خونريزى نداشتند بنابراين از آب گل‌آلود حكومت ديرينه سال « 8 » صفويان - كه قرنى از تن آسانى و آرامش را با سردارانى جنگ ناديده پشت سر مىگذاشت - ماهى گرفتند . و نه همان از صدرنشينان سلف در ستمكارگى و خونريزى به مراتب درگذشتند به هم‌ميهنان و همدينان خود نيز هيچگونه

--> ( 1 ) - برافتادن صفويان و برآمدن محمود افغان ص 117 - 191 . ( 2 ) - همان ص 135 - 136 - 142 - 143 - 149 ( 3 ) - همان 140 ( 4 ) - همان 107 . ( 5 ) - همان ، 76 ( 6 ) - قس تغارى بشكند ماستى بريزد * جهان گردد به كام كاسه ليسان ( 7 ) - نگاه كنيد به مقدمهء دكتر عبدالحسين نوائى بر اسناد و مكاتبات سياسى از سال 1105 تا 1135 ه ق چاپ مؤسسهء مطالعات و تحقيقات فرهنگى 1363 . ( 8 ) - نگاه كنيد به همان .