جمال الدين محمد الخوانساري

89

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

7521 ليس كلّ مغرور بناج ، ولا كلّ طالب بمحتاج « 1 » . نيست هر مغرورى رستگار ، ونه هر طلب‌كنندهء محتاج . ممكن است كه مراد اين باشد كه چنين نيست كه هر كه فريب خورده باشد در كار بدى واز آن راه آنرا كرده باشد رستگار ومعذور باشد باعتبار اين كه فريب خورده بلكه بسيار باشد كه معذور نباشد ومعاقب گردد باعتبار تقصير در تأمّل وتدبّرى كه اگر ميكرد آن فريب نمىخورد ، و « نه هر طلب كنندهء محتاج » يعنى وچنين نيست كه هر طلب كنندهء محتاج باشد بآن ومعذور باشد در آن بلكه بسيار باشد كه با عدم احتياج طلب كنند از راه حرص وخواهش زيادتى كه در كار نباشد . وفرموده است آن حضرت عليه السلام در جملهء كلامي كه فرموده در توحيد خداى سبحانه ونعت أو تعالى شأنه : 7522 ليس في الأشياء بوالج ، ولا عنها بخارج . نيست در چيزها والج ، ونه از آنها خارج ، « والج » بمعنى داخل است ومراد اينست كه حق تعالى داخل نيست در چيزها مانند دخول جسمي در جسمي ديگر ، يا دخول عرضى در جسمي ، وخارج هم نيست از آنها بلكه علم أو ظاهر وباطن هر چيز را فرو گرفته بعنوانى كه گويا در ميان همهء آنهاست . 7523 ليس شيء ادعى إلى زوال نعمة وتعجيل نقمة من إقامة على ظلم .

--> ( 1 ) پوشيده نماند كه مبناى شارح ( ره ) در شرح بر نسخهء بوده كه موافق با نسخهء چاپ هند مىشود زيرا چنانكه در سابق نيز گفتيم ترتيب ذكر اين فقرات مذكوره در باب « ليس » بهمين ترتيب ذكر شارح ( ره ) در همين شرح در نسخهء چاپ هند بنظر مىرسد ليكن در چاپ صيدا از اين فقره يعنى « ليس كلّ مغرور بناج ولا كلّ طالب بمحتاج » تا آخر فقرات اين باب در وسط باب مذكور نقل شده ( رجوع شود بصفحهء 187 و 189 چاپ صيدا وبصفحهء 293 چاپ هند ) .