جمال الدين محمد الخوانساري
68
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
مباركه اينست كه هيچ كس را چارهء از مرگ نيست ، نه توانگرى باعث رستگارى از آن مىشود ونه بىچيزى سبب سلامتى از آن مىگردد . 7433 لن يذهب من مالك ما وعظك وحاز لك الشّكر . نمىرود از مال تو آنچه پند داده باشد ترا ، وجمع كرده باشد از براي تو شكر را ، يعنى هر مالي كه رفته باشد از تو با اين كه آن مال پند داده باشد ترا كه آنرا بكسى بدهى كه شكر تو كند آن در حقيقت نرفته است از تو ، زيرا كه عوض آن را بأضعاف مضاعفه خواهى يافت ، وممكن است كه مراد شامل هر مالي باشد كه پند داده باشد أو را كه در مصرف خيرى صرف كند زيرا كه حق تعالى شكر آنرا كند ، يا مراد اين باشد كه جمع كند از براي تو اين كه شكر كنى كه آنرا در چنان مصرف خيرى صرف كردى ، يا اين كه همان صرف آن در آن شكر آن باشد چنانكه فقرهء بعد از اين مىآيد كه « بهترين شكر نعمتها انعام به آنهاست » ، وممكن است كه مراد اين باشد كه هر مالي از تو كه تلف شده باشد امّا تلف آن پند داده باشد ترا وفايدهء حاصل كرده از براي تو كه آن پند وشكر باشد وهر مالي كه از براي فايدهء برود در حقيقت آن نرفته « 1 » پس بايد كه اندوهگين نگردى بآن وسهل شمارى آنرا وباعث اين شود كه شكر كنى كه آن بلا بآن خورده وبدين تو يا جان تو ويا مالي عظيمتر از آن نخورده . 7434 لن يضيع من سعيك ما أصلحك واكسبك الاجر . ضايع نمىشود از سعى تو آنچه بصلاح آورده باشد ترا ، وكسب فرموده باشد ترا أجر وثواب . 7435 لن يقدر أحد ان يحصّن النّعم بمثل شكرها . نمىگردد توانا هيچكس بر اين كه نگهدارى كند نعمتها را بمثل شكر آنها ، يعنى
--> ( 1 ) مطابق اين معنى است آنچه گفتهاند : « ذهاب المال في حمد وأجر * ذهاب لا يقال له ذهاب » .