جمال الدين محمد الخوانساري
58
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
خشم خود را وارادهء انتقام نكند . وان عاله الخوف شغّله الحذر . واگر غلبه كند بر أو ترس مشغول سازد آن را حذر . ودر بعضي نسخهها « غاله » بغين نقطه داراست وبنا بر آن ترجمه اينست كه : واگر ناگاه فراگيرد آنرا ترس ، ومراد باين نيز غلبهء ترس است ، زيرا كه ترس بر كسى كه غلبه كند ناگاه أو را فرا مىگيرد ، يعنى بىمنشأى كه سبب آن شود واين اشاره است بضدّ ديگر كه آن غلبهء خوف وترس است از اين كه مكروهى باو برسد واين رذيلهايست باعتبار اين كه هر كه چنين باشد همواره مشغول شود بحذر كردن از مكروهات وانديشه از براي محفوظ ماندن از آنها ، واين مانع مىشود أو را از پرداختن به آن چه در كار باشد از أمور دنيا وآخرت . وان اتّسع له الا من استلبته الغرّة . واگر فراخى ووسعت يابد از براي آن ايمنى بربايد آنرا از غفلت ، اين اشاره است بضدّ ديگر وآن اينست كه خوفي نداشته باشد ووسيع باشد از براي أو ايمنى واين رذيلهايست باعتبار اين كه باعث اين مىشود كه بربايد أو را غفلت وأصلا در انديشهء حفظ ونگهدارى خود نباشد پس فقرهء اوّل اشاره بافراط در ترس است واين بتفريط در آن ، وهر دو رذيلة است پس حكمت توسّط در آنهاست . وان اصابته مصيبة فضحه الجزع . واگر برسد بآن مصيبتى رسوا كند آنرا جزع ، يعنى زارى وبيقرارى ، واين اشاره است بضدّ ديگر كه آن جزع وبىتابى در مصيبتهاست . وان أفاد مالا أطغاه الغنى . واگر فايده گيرد مالي را طغيان فرمايد أو را توانگرى ، واين اشاره است بضدّ