جمال الدين محمد الخوانساري

344

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

8671 من قعد عن حيلته « 1 » أقامته الشّدائد . هر كه بنشيند از چارهء خود ونپردازد بآن برخيزاند أو را سختيها ، مراد منع از اينست كه كسى بنشيند وچارهء كار خود نكند وبتدبير أحوال خود نپردازد واين كه هر كه چنين كند زود شدايد وسختيها رو باو كند وأو را برخيزاند وچارهء آن مشكل باشد . 8672 من نام عن عدوّه أنبهته « 2 » المكايد . هر كه بخوابد از دشمن خود بيدار كند أو را مكرها ، يعنى مكرها كه دشمن أو كرده باشد ، واين هم نزديك بمضمون فقرهء سابقست . 8673 من نام عن نصرة وليّه انتبه بوطأة عدوّه . هر كه بخوابد از يارى كردن دوست خود بيدار شود بپامال كردن دشمن أو أو را ، مراد ترغيب در يارى كردن دوستانست ، تا اين كه ايشان نيز يار ومددكار باشند ، واين كه هر كه بنشيند ويارى دوستان نكند ايشان نيز ترك يارى أو كنند وزود لگدكوب دشمن گردد وبآن از جا برخيزد وچاره نتواند كرد . 8674 من كافأ الاحسان بالإساءة فقد برئ من المروّة . هر كه جزا دهد احسان را ببدى پس بتحقيق كه عارى باشد از مروّت وآدميّت . 8675 من استبدّ برأيه خفّت وطأته على أعدائه . هر كه منفرد باشد برأي خود سبك باشد پامال كردن أو بر دشمنان أو ، مراد منع از منفرد بودن برأي خودست وكردن كارها بمجرّد رأى خود تنها بىمشورت با عقلا واين كه هر كه چنين باشد سهل وآسان باشد پامال كردن أو بر دشمنان أو .

--> ( 1 ) در بعضي نسخ « جبّلته » بجاى « حيلته » است ، پس بنا بر اين معنى اينست كه : هر كه بنشيند از سعيى وكوششى كه در سرشت وطبيعت أو استعداد وقابليّت آن هست سختيها أو را برميخيزانند . ( 2 ) در چاپ صيدا « نبّهته » ( از باب تفعيل ) وهر دو لغت فصيح ومستعمل وبيك معنى است .