در دل گيرد ودر صدد انتقام وبدى باشد با أو وباطن أو با ايشان صاف وبىغش نگردد ، وممكن است كه مراد نيكوئى گمان بمردم وبدى گمان بايشان باشد ومراد اين باشد كه هر كه گمان أو بمردم نيكو باشد نيت وقصد أو نيكو باشد زيرا كه چنين كسى نسبت بهر كس نيّت وقصد بدى نخواهد داشت مگر كسى كه بدى أو بر أو معلوم شود وهر كه بد گمان باشد بمردم باطن أو با عامّهء مردم بد باشد وأكثر افعال ايشان را بر محملهاى بد حمل كند وبا ايشان دشمنى وعداوت كند واين معنى ظاهرتر مىنمايد ، نهايت بحسب ظاهر منافاة دارد با اخبار بسيار ديگر كه ظاهر آنها اينست كه بمردم بدگمان بايد بود واز آن جمله در همين فصل مذكور شد كه « من حسن ظنّه أهمل . من ساء ظنّه تأمّل . من اختبر قلا . من اقلّ الاسترسال سلم . من أكثر الاسترسال ندم » وهر يك ترجمه وشرح شد واز تأمّل در آنها ظاهر مىشود ظهور آنها در آنچه مذكور شد . وممكن است دفع منافاة باين كه مراد در آنها اين باشد كه در معاملات خود بايد كه اعتماد نكند بر مردم وبدگمان باشد بايشان باين كه احتمال خيانت در ايشان بدهد واز ايشان خاطر جمع نداشته باشد وخود بأمور خود برسد ومراد در اينجا اين باشد كه هر چند بر مردم اعتماد نبايد كرد نهايت بايشان بدگمان نيز نبايد بود باين معنى كه افعال ايشان را تا ممكن باشد بر صحت وخوبى بايد حمل كرد وبمجرّد اين كه محمل بدى داشته باشد بلكه هر چند ظاهر در آن نيز باشد بر بدى نبايد حمل كرد وآن را منشأ بغضي ودشمنى وقصد تلافى وانتقام نبايد كرد واين كه هر كه چنين كند نيّت وقصد أو در بارهء مردم نيكو باشد واگر چنين نكند وبمجرّد احتمال بدى يا ظهور آن افعال مردم را بر بدى حمل كند با أكثر مردم بد مىشود وباطن أو با ايشان صاف وپاك نباشد بلكه ببغض وكينه وأمثال آنها مكدّر گردد ، واللّه تعالى يعلم . 7793 من صدق اصلح ديانته .