جمال الدين محمد الخوانساري
13
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
7280 لكلّ أمر أدب . از براي هر كارى أدبي باشد ، يعنى از براي هر كارى طريقهء نيكوئى باشد كه بر آن نحو بايد كرده شود واگر بر وجه ديگر كرده شود نيكو نباشد چنانكه در شرع أقدس از براي أكثر كارها آداب نقل شده ، پس بايد كه رعايت آنها كرده در غير آنها نيز آدابى را كه عقل مستحسن شمارد يا در عرف رعايت شود بايد رعايت شود . ودر بعضي نسخهها « لكلّ امرء ارب » است ، وبنا بر اين معنى اينست كه : از براي هر مردى حاجتي باشد ، يعنى هيچ كس بغير حقّ تعالى بىحاجتى نباشد پس گمان مكنيد كه كسى را در دنيا رفاه تامّى باشد وأصلا محتاج نباشه ، وممكن است كه معنى اين باشد كه : از براي هر مردى عقلي باشد يعنى عقلي باشد كه كافى باشد از براي هدايت أو اگر كار فرمايد آنرا وعمل كند بآن . 7281 لكلّ شيء سبب . از براي هر چيزى سببي باشد ، يعنى هر چيزى سببي دارد كه بسبب آن حاصل شود وبىآن نشود پس هرگاه كسى خواهد كه تحصيل آن بكند بايد كه تأمّل كند تا سبب آنرا بيابد وآنرا از راه سبب آن طلب كند كه اگر از راه ديگر طلب كند سعى أو بيحاصل باشد . 7282 لكلّ ضلّة علّة . از براي هر گمراهيى علتي باشد ، يعنى حق تعالى هيچ كسى را گمراه خلق نكرده بلكه بر راه راست وقابل اختيار آن آفريده وهر گمراهيى را سببي باشد مثل حبّ مال يا جاه يا پيروى پدران وأمثال اينها ، واگر كسى آنها را از خود زايل كند وخود را در هر باب مخلى بطبع گرداند وراه است جويد البتة آنرا يابد وگمراه نشود . 7283 لكلّ كثرة قلّة .