جمال الدين محمد الخوانساري

130

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

ما راست بر مردم حقّ فرمانبردارى ودوستى ، واز براي ايشانست از خداى سبحانه نيكوئى جزاء . 7629 لأهل الاعتبار تضرب الأمثال . از براي أهل اعتبار زده مىشود مثلها ، مراد به « مثل » تشبيه چيزيست بچيزى كه اعرف از آن باشد از براي ترغيب بآن يا تنفير از آن ، و « اعتبار » بمعنى عبرت گرفتن است ، يعنى عبور كردن از چيزى بچيز ديگر وپى بردن از آن بآن ، ومراد اينست كه مثلها كه زده مىشود در قرآن مجيد يا كلام حكما از براي چيزها مثل دنيا يا غير آن ، زده ميشوند از براي أهل اعتبار تا اين كه عبرت گيرند از آنها وپى برند بحال چيزها وخوبى آنها يا بدى آنها . 7630 لأهل الفهم تصرّف الأقوال . از براي أهل فهم برگردانيده مىشود سخنان ، اين هم تأكيد فقرهء سابقست ، ومراد به « برگردانيدن سخنان » همان زدن مثلهاست ، زيرا كه « مثل » تعبير از سخن در چيزيست بسخن در چيز ديگر . 7631 لسان المرائي جميل ، وفي قلبه الدّاء الدّخيل . زبان مرائي زيباست ودر دل أو درديست داخل شده در باطن أو ، ومراد به « مرائي » منافقست كه مىنمايد خود را بر خلاف آنچه بر آنست وبزبان اظهار اسلام وأصول وفروع آن ميكند كه همه زيباست ودر دل بر خلاف آنست ، يا اين كه بكسى اظهار محبت ودوستى وخلوص وصافي ميكند كه همه زيباست ودر دل بر خلاف آنهاست ، ومراد ريا كننده نيز مىتواند بود باعتبار اين كه غالب اينست كه أهل ريا زبان زيبائى دارند در مواعظ ونصايح مردم وامر ايشان بمعروف ونهى از منكر ودر دل بر خلاف آنند وعزم آنها از براي خود ندارند .