جمال الدين محمد الخوانساري
88
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
باشد وگران نباشد واز روى خواهش ورغبت تمام متوجّه آنها گرديد . وممكن است كه « ادّلجوا » بتشديد دال خوانده نشود بلكه « ادلجوا » از باب افعال خوانده شود از « ادلاج » بمعنى سير در اوّل شب ومعنى « روحوا في المكارم » اين باشد كه : در تحصيل مكرمتها وفضيلتها از براي خود اهتمام زياد كنيد وملاحظهء وقت مكنيد بلكه در آخر روز كه غالب اينست كه مردم ترك سعى وتردّدات ميكنند وبجايگاههاى خود مراجعت مىنمايند از براي استراحت ، شما در تحصيل مكرمتها برويد واز سر استراحت بگذريد وتأخير مكنيد ، ودر خصوص بر آوردن حاجت ديگران زيادة أزين اهتمام كنيد ودر اوّل شب كه وقت خواب است شما برويد از براي برآوردن حاجت كسى كه أو خود مثل ساير مردم خوابيده باشد ، واللّه تعالى يعلم . 5399 ردع النّفس عن زخارف الدّنيا ثمرة العقل . بازداشتن نفس از آرايشهاى دنيا ميوهء عقل است چه ثمرهء عقل اينست كه باز دارد نفس را از آنچه سبب زيان وخسران أو باشد پس هر گاه داند كه آنها با كمال خست ودنائت زايل وفانيست واشتغال به آنها باز مىدارد از سعى از براي آخرت وآلاء ونعماى سنيّهء بهيّهء آن كه پاينده وباقي است پس بايد كه باز دارد صاحب خود را از آنها واگر نه ثمرهء نخواهد داشت . 5400 ردع النّفس عن تسويل الهوى ثمرة النّبل . باز داشتن نفس از تسويل خواهش ميوهء نبل است . « تسويل » بمعنى زينت دادن است وگمراه نمودن يعنى از آنچه هوا وخواهش زينت مىدهد آنها را از براي نفس ، وترغيب ميكند أو را به آنها ، يا گمراه مىگرداند نفس را در بارهء آنها . و « نبل » بضمّ نون وسكون باء يك نقطه چنانكه مكرّر مذكور شد بمعنى نجابت است يا تندى فطنت . 5401 رو قبل العمل تنج من الزّلل .