جمال الدين محمد الخوانساري
89
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
فكر كن پيش از كردن تا رستگار گردى از لغزش . يعنى هر كار كه خواهى بكنى پيش از كردن آن تأمّل وتفكر كن در آن وتا صلاح وشايستگى آن ظاهر نشود مكن آنرا تا رستگار گردى از لغزش ، يعنى اگر چنين كنى رستگار گردى از لغزش ، ومراد رستگارى در أغلب اوقاتست واگر نه با وجود فكر وتأمّل نيز گاهى ممكن است كه لغزش بشود ، وممكن است كه مراد لغزشى باشد كه سبب خسران أخروي باشد وظاهرست كه با وجود تأمّل وتفكر وعدم تقصير در آن خسران أخروي بر آن مترتّب نشود واگر زيان دنيوي بر آن مترتّب شود آن در حقيقت لغزشى نيست . 5402 ردع الهوى شيمة العقلاء . بازداشتن هوا وخواهش خوى خردمندانست . 5403 ردع الشّهوة والغضب جهاد النّبلاء . بازداشتن خواهش وخشم جهاد تند فطرتانست يا مردم نجيب ، يعنى ايشان هميشه مشغول اين جهاد باشند ، يا اين كه ايشان اين را هم جهاد مىدانند بلكه جهاد أكبر مىشمارند ، نه اين كه جهاد ايشان همين اين است . 5404 ردّوا البادرة بالحلم . بر گردانيد بادره را بحلم . « بادره » آنرا گويند كه بسبب تندى خشم كسى از أو صادر شود از قول درشتى يا فعل ايذائى ، ومراد اينست كه ، بسبب حلم وشكيبائى در وقت خشم خود را نگاهداريد ومگذاريد كه چنين چيزى از شما صادر شود . 5405 ردّوا الجهل بالعلم . بر گردانيد جهل را بعلم ، ظاهر اينست كه مراد به « جهل » لوازم جهل وناداني است از افعال ناشايست ، ومراد اينست كه : تحصيل علوم كنيد تا اين كه آنها از شما صادر نشود ، يا اين كه با وجود علم هر گاه قصد چنين فعلى بكنيد بدانيد كه آن مقتضاى