جمال الدين محمد الخوانساري

612

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

يكمل لك الفضل « 1 » . باش در گذرنده در قدرت خود ، جود كننده در درويشى خود ، بخشنده با حاجت خود ، تا كامل شود از براي تو افزونى يعنى در گذرنده از گناهان مردم در حال قدرت بر انتقام از ايشان ، « تا كامل شود » يعنى اگر اينها را بكنى كامل شود از براي تو افزونى مرتبه . 7180 كن لنفسك مانعا رادعا « 2 » ولثروتك « 3 » عند الحميّة « 4 » واقما قامعا . باش از براي نفس خود منع كنندهء [ بر گرداننده ] ، واز براي بسيارى مال خود نزد حميت خوار كنندهء ذليل سازنده ، « باش از براي نفس خود منع كننده » يعنى

--> ( 1 ) در ساير نسخ شرح عبارت آخر اين فقره چنين نقل وشرح شده : تكمل لك الفضائل تا كامل شود از براي تو افزونيهاى مرتبه‌ها » واين نسخ مطابق چاپ صيد است كه در آنجا نيز چنين ذكر شده ( رجوع شود به ص 179 ، سطر 16 ) وعبارت شارح مطابق نسخهء چاپ هند است منتهى در آنجا بجاى « يكمل لك الفضل » : « نكمل لك الفضيلة نقل شده است ( ص 280 ) ( 2 ) « رادعا » ومعنى آن يعنى « بر گرداننده » فقط در بعضي نسخ اين شرح بنظر مىرسد ودر نسخهء چاپى اين كتاب نيست ( رجوع شود بچاپ هند ص 280 ، س 16 ، وبچاپ صيدا ص 178 ، س 16 ) : ( 3 ) كذا در نسخ اين شرح وچنانكه از ترجمه نيز بر مىآيد « واز براي بسيارى مال خود » ليكن در نسخ چاپى ( ص 280 چاپ هند وص 178 چاپ صيدا ) در هر دو « لنزوتك » واين درست‌تر ومناسبترست ومراد تندى وجوش وخروش ميباشد يعنى در هنگام ثورهء غضب وظهور خشم وطغيان غيظ خوار كننده وذليل سازنده وجلو گيرندهء خود باش و « نزوه » مجازا در اين معاني بكار مىرود در منتهى الإرب گفته : « ونزوان بمعنى تيز گرديدن وعربده كردن نيز مىآيد ، انّه لمنتز إلى الشّرّ يعنى أو شر انگيزست وعربده گر » در أقرب الموارد گفته : « النّزوان محرّكة مصدر والسّورة يقال : به نزوان أي سورة وحدة ، النزوة المرّة والمنتزى السّوار يقال : انّه لمنتزى إلى الشّراى سوّار اليه » ( 4 ) در هر دو نسخهء چاپى بجاى « الحمية » : « الحفيظة » نقل شده ( چاپ هند ص 280 س 16 ، وچاپ صيدا ص 179 ، س 16 ) .