جمال الدين محمد الخوانساري
613
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
منع كنندهء آن از هواها وهوسها . و « حميت » بمعنى ننگ داشتن است ومراد اينست كه در جائى كه حميت بايد يعنى در دفع عيب وعارى كه آدمي بايد حميت داشته باشد وآن را ننگ خود داند واز خود دفع كند مال بسيار را در آنجا عزيز مشمار وخوار وذليل دان وصرف كن آن را در دفع آن ننگ از خود ، يا اين كه بسيارى مالي را كه در تحصيل آن عيب وعارى باشد وبايد كه آدمي ننگ داشته باشد از آن آن را خوار وذليل شمار وطلب آن مكن واز سر آن بگذر . 7181 كن بالمعروف آمرا ، وعن المنكر ناهيا ، وبالخير عاملا ، وللشّرّ مانعا . باش بمعروف امر كننده ، واز منكر نهى كننده ، وبخير عمل كننده ، ومر شرّ را منع كننده . 7182 كن لعقلك مسعفا ، ولهواك مسوّفا . باش از براي عقل خود أجابت كننده ، واز براي خواهش خود پس اندازنده . 7183 كن مؤمنا تقيّا متقنّعا عفيفا . باش مؤمن ترسناك از پروردگار ، قناعت كنندهء پرهيزگار ، وممكن است كه « تقىّ » بمعنى ترسناك نباشد بلكه بمعنى پرهيزگار باشد و « عفيف » تأكيد آن باشد ، يا اين كه چون ترك قناعت غالب اينست كه لازم دارد ارتكاب حرامى چند را بعد از أمر بقناعت أمر شده باشد بعفت وباز ايستادن از آنها از براي زيادتى اهتمام بآن ، يا جهت اشاره باين كه اگر قانع نشوى عفيف نتوانى بود . 7184 كن من الكريم على حذر ان اهنته ، ومن اللّئيم ان أكرمته « 1 » ،
--> ( 1 ) گويا متنبّى اين دو بيت معروف خود را از روى اين حديث ساخته است : « إذا أنت أكرمت الكريم ملكته * وان أنت أكرمت اللّئيم تمرّدا » « فوضع الندى في موضع السّيف بالعلى * مضرّ كوضع السيف في موضع الندى »