جمال الدين محمد الخوانساري
593
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
مراد به « خوار ساختن جانب أو » خوار ساختن اوست نهايت شايع شده كه هر گاه خواهند نسبت عزّت يا خوارى بكسى بدهند مىگويند : جانب أو يا طرف أو عزيزست يا خوارست ، اشاره باين كه جانب أو عزيز يا خوارست چه جاى أو خودش . 7109 كثرة المال تفسد القلوب ، وتنشىء الذّنوب . بسيارى مال فاسد ميكند دلها را ، وپديد مىآورد گناهان را ، يعنى سبب گناهان مىشود ، « فاسد كردن دلها » باعتبار اينست كه آنها را مشغول مىسازد بدنيا وغافل مىگرداند از ياد خدا وفكر در آنچه باعث صلاح آخرت أو باشد ، و « سبب شدن گناهان » باعتبار اينست كه كم است كه حقوق آن داده شود ومنشأ طغيان وسربلندى نشود ، وهمچنين بسيارى از گناهان ديگر كه غالب اينست كه مال بسيار بر مىانگيزاند بر آنها . 7110 كثرة الاكل من الشّره ، والشّره شرّ العيوب . بسيارى خوردن از شره است ، وشره بدترين عيبهاست « شره » بفتح شين نقطهدار وراء بىنقطه چنانكه مكرّر مذكور شد بمعنى غلبهء حرص است ، و « بسيار خوردن از شره است » يعنى از آن ناشى مىشود . 7111 كثرة العتاب تؤذن بالارتياب . بسيارى عتاب اعلام ميكند ارتياب را ، يعنى دليل آن مىشود ، و « عتاب » بكسر عين بمعنى ملامت وسرزنش است و « ارتياب » بمعنى شكّ وتهمت ، وظاهر اينست كه مراد اين باشد كه : بسيارى عتاب كردن كسى بر كار بدى كه كند دليل وعلامت شكّ يا بدگمانى عتاب كننده مىشود در بارهء أو يعنى شكّ أو در دوستى أو يا بدگمانى دشمنى أو ، واگر نه عتاب زياد نبايست بكند وغرض از اين اينست كه اگر عتاب كننده نخواهد كه اين گمان در بارهء أو برود بايد كه عتاب بسيار نكند