جمال الدين محمد الخوانساري

594

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

وعتاب كرده شده بداند كه آن مظنهء چنين شكّ يا تهمتى است تا اين كه اگر خواهد كه محلّ آن شكّ يا تهمت نباشد چارهء كند در رفع آن از خود ، واللّه تعالى يعلم . 7112 كثرة التّقريع توغر القلوب وتوحش الأصحاب . بسيارى سرزنش كردن بكينه مىآورد دلها را ، يا بدشمنى مىاندازد آنها را ، ورم مىدهد مصاحبان را ، اين نيز نزديك بمضمون فقرهء سابق است ومراد اينست كه مردم را بسيار ملامت وسرزنش نبايد كرد در كارها كه كنند زيرا كه اين باعث كينهء دلهاى ايشان يا دشمنى آنها مىشود ومصاحبان را رم مىدهد ، پس بايد در اين معنى رعايت اعتدال كرد وگاهى منع كرد وگاهى گذرانيد وتغافل نمود تا منشأ آنها نشود . 7113 كثرة اصطناع المعروف تزيد في العمر وتنشر الذّكر . بسيارى كردن احسان مىافزايد در عمر وپهن ميكند ياد را ، يعنى ياد كردن مردم صاحب آنرا بخوبى . 7114 كثرة الصّنائع ترفع الشّرف ، وتستديم الشّكر . بسيارى كرده شده‌هاى احسان يعنى احسانها كه كرده شود بلند ميكند شرف را وپاينده مىدارد شكر را ، يعنى شرف وبلندى مرتبهء صاحب خود را ، وپاينده مىدارد شكر كردن مردم أو را . 7115 كثرة الضّحك توحش الجليس وتشين الرّئيس . بسيارى خنده مىرماند همنشين را ، وعيبناك مىسازد رئيس را ، « رمانيدن همنشين » باعتبار اينست كه از آن سبكى وبىوقعى أو ظاهر مىشود وباعث تنفر أو مىشود از مصاحبت با أو ، وگاه باشد نيز كه توّهم اين كند كه بر أو مىخندد واز آن راه رم كند از أو . و « عيبناك مىگرداند رئيس را » يعنى هر گاه آن صاحب خنده بسيار رئيس ومهتر باشد وبزرگيى داشته باشد اين خندهء بسيار أو را عيبناك مىگرداند