جمال الدين محمد الخوانساري

333

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

[ حرف عين بلفظ « عجبت » ] ( از آنچه وارد شده از سخنان حكمت آميز حضرت أمير المؤمنين علىّ بن أبي طالب عليه السّلام در حرف عين بلفظ « عجبت » يعنى تعجب دارم . ) فرموده آن حضرت عليه السّلام : 6248 عجبت لمن يشكّ في قدرة اللّه وهو يرى خلقه . تعجب دارم از كسى كه شكّ ميكند در قدرت خدا وحال آنكه أو مىبيند خلق أو را . مراد به « قدرت حق تعالى » اينست كه أفعال أو از قبيل أفعال طبايع نيست كه در هر مادّه كه صادر شود البتة صادر شود از آنها ونتوانند كه نكرد مانند آتش كه بمادّهء قابل سوختن كه رسيد البتة مىسوزاند ونتواند كه نسوزاند بلكه اگر خواهد كند واگر نخواهد نكند وهر يك از خواستن ونخواستن آن نظر بذات بذاته جايز باشد هر چند خواستن در بعضي أمور باعتبار علم بمصلحت در آن واجب باشد ونخواستن آن از آن راه محال ، ونخواستن در بعضي أمور باعتبار علم بمفسده در آن واجب باشد وخواستن آن از آن راه محال ، زيرا كه صحت فعل وترك نظر بذات بذاته قطع نظر از علم بمصلحت يا مفسده كافى است در قدرت وتوانائى ، ووجوب يك طرف باعتبار علم بمصلحت يا مفسده منافاة با قدرت ندارد بلكه مؤكد ومحقق آنست چنانكه محقق طوسي قدّس سرّه العزيز القدّوسى تصريح بآن كرده وآنچه متكلمان گفته‌اند كه : قدرت حق تعالى بمعنى صحت فعل وترك است بايد كه مراد ايشان نيز صحت فعل وترك نظر بذات بذاته باشد چنانكه مذكور شد كه اگر بر ظاهر