جمال الدين محمد الخوانساري
325
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
نزد بسيارى عثار ولغزشها بسيار مىشود سرزنش . « عثار » بكسر عين بمعنى لغزش است وذكر لغزشها بعد از آن تأكيد است ومراد اينست كه آدمي بايد كه خود را از لغزش بسيار نگاهدارد كه اگر لغزش بسيار شود اگر چه بعنوان خطا باشد سرزنش أو بسيار شود . 6220 عند معاينة أهوال القيامة تكثر من المفرّطين النّدامة . نزد معاينهء هولهاى روز قيامت بسيار مىشود از تقصير كنندگان پشيمانى « معاينه » بمعنى ديدن چيزيست بچشم . 6221 عند بديهة المقال تختبر عقول الرّجال . نزد بديهه گفتن آزمايش كرده مىشود عقلهاى مردان ، « بديهه » بمعنى أول هر چيزى است وآنچه ناگاه واقع شود ومراد اينست كه همين كه كسى ابتدأ بسخن كند مرتبهء عقل أو وخرد أو را از آن مىتوان يافت ، يا اين كه از سخنى كه بالبديهة بگويد بىتأمّل مرتبهء عقل أو ظاهر مىشود . 6222 عند غرور الأطماع والآمال تنخدع عقول الجهّال وتختبر الباب الرّجال . نزد فريب دادن طمعها واميدها فريب مىخورد عقلهاى نادانان وآزمايش كرده مىشود عقلهاى مردان . مراد اينست كه طمعها واميدها عقلهاى نادانان را فريب مىدهند وعقل دانا فريب آنها نمىخورد پس هر كه فريب آنها بخورد آن نشان ناداني اوست واين كه نزد فريب دادن آنها عقلهاى مردان را آزمايش مىتوان كرد چه هر كه از آنها كمتر فريب خورد عقل أو بيشتر باشد . 6223 عند العرض على اللّه سبحانه تتحقّق السّعادة من الشّقاء .