زشتيى كه از براي علم تواند بود اينست كه سبب اين معنى گردد پس عالم بايد كه خود را از آن نگاهدارد . 5785 شين السّخاء السّرف . زشتى سخاوت اسراف است يعنى زشتيى كه از براي آن تواند بود اينست كه بمرتبهء اسراف برسد . 5786 شيعتنا كالنّحل لو عرفوا ما في جوفها لاكلوها . شيعهء ما مانند زنبور عسل‌اند اگر بدانند آنچه را در اندرون ايشان است هر آينه بخورند ايشان را ، مراد به « ما » آن حضرت وباقي أئمهء طاهرين است صلوات اللّه وسلامه عليهم أجمعين ، ومراد به « شيعهء ايشان » پيروان ايشان است وجمعى كه اعتقاد بامامت ايشان داشته باشند ، ومراد اينست كه : ايشان مانند زنبور عسل‌اند وچنانكه در جوف آن عسل است در كمال حلاوت ولذّت ، در جوف ايشان نيز دوستى ما واعتقاد بماست كه مانند عسل در كمال شيرينى ولذّت است واين از قبيل تشبيه معقول بمحسوس است كه شايع است ، و « اگر بدانند » يعنى اگر مردم ديگر بدانند آنچه را در جوف ايشان است ومطلع شوند بر مرتبهء حلاوت ولذّت آن ، هر آينه بخورند ايشان را يعنى درست فرو برند تا اين كه آنچه در جوف ايشان باشد در جوف آنها آيد وقرار گيرد . 5787 شيعتنا كالا ترجّة طيّب ريحها حسن ظاهرها وباطنها . شيعهء ما مانند اترج‌اند كه خوش است بوى آن ونيكوست ظاهر آن وباطن آن . وفرموده است آن حضرت عليه السّلام در ذكر قرآن مجيد ووصف آن : 5788 شافع مشفّع وقائل « 1 » مصدّق .

--> ( 1 ) نگارنده گويد : اين معنى بنا بر آنست كه لفظ حديث « قائل » باشد از مادّهء قول چنانكه در نهج البلاغة نيز باين لفظ نقل شده ( خطبهء 174 ، ج 2 شرح نهج ابن أبي الحديد چاپ اوّل مصر ، ص 510 ) ونصّ عبارت نهج البلاغة اين است : « واعلموا أنّه شافع مشفّع وقائل مصّدق » پس متن موافق نهج البلاغة است ليكن در خطبهء مرويّه از پيغمبر خاتم ( ص ) كه در كافى وتفسير عيّاشى نقل شده چنين است « فانّه شافع مشفّع وماحل مصدّق » فيض ( ره ) بعد از نقل آن در مقدمهء أولى از تفسير صافي گفته : « أقول : ما حل اى يمحل بصاحبه إذا لم يتّبع ما فيه أعنى يسعى به إلى اللّه تعالى وقيل ، معناه خصم مجادل » و « قيل » تعريض است بقول ابن الأثير كه در نهاية در مادّهء « محل » گفته : « رجل محل أي ذو كيد ومنه حديث ابن مسعود : القرآن شافع مشفّع وما حل مصدّق ، أي خصم مجادل مصدّق ، وقيل : ساع مصدّق من قولهم : محل بفلان إذا سعى به إلى السلطان يعنى أنّ من اتّبعه وعمل بما فيه فانّه شافع له مقبول الشّفاعة ومصدق عليه فيما يرفع من مساويه إذا ترك العمل بما فيه ، ومنه حديث الدّعاء : لا تجعله ما حلا مصدّقا ، والحديث الآخر : لا ينقض عهدهم عن شية ما حل أي عن وشى واش وسعاية ساع ، ويروى سنة ما حل اى بالنّون والسين المهملة » وقول فيض در معنى كلمه درست‌تر است بقرينهء اين عبارت نهج البلاغة در همان خطبهء مشار إليها در ذيل آنچه نقل شد : « ومن محل به القرآن يوم القيامة صدق عليه » ابن أبي الحديد در شرح آن گفته : « ومحل به إلى السلطان قال عنه ما يضرّه كأنّه جعل القرآن يمحل يوم القيامة عند اللّه بقوم اى يقول عنهم شرّا » طريحى در مجمع البحرين گفته : « وفي الحديث : من محل به القرآن يوم القيامة صدق ، اى سعى به ، يقال : محل فلان بفلان إذا قال عليه قولا يوقعه في مكروه » ونيز گفته : « وفي الحديث : يأتي زمان لا يقرّب فيه الّا الماحل ، الماحل هو الذي يسعى بالنميمة إلى الملوك » ودر حرف ميم از همين كتاب غرر ودرر آمدى ( ره ) مذكور است : « من شفع له القرآن يوم القيامة شفّع فيه ، ومن محل به صدق عليه » وشرح آن در حرف ميم مىآيد ان شاء اللّه تعالى . پس بقرينهء اين روايات بنظر مىرسد كه شايد أصل در روايت نهج البلاغة نيز « ماحل » بوده است وسهوا تحريف وتصحيفى بكار رفته است واللّه هو العالم بحقيقة الحال .