جمال الدين محمد الخوانساري
11
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
بلند مرتبه ، زيرا كه لئيمان كه دولت يابند تربيت أمثال خود از لئيمان كنند وبأحوال كريمان كه از أبناى جنس ايشان نيستند نپردازند بلكه درصدد ايذا وآزار ايشان باشند . 5114 دول الأشرار محن الأخيار . دولتهاى مردم بد محنتهاى نيكانست ، بر قياس آنچه در فقرهء سابق مذكور شد . 5115 دول الفجّار مذلّة الأبرار . دولتهاى فاسقان خوارى نيكوكاران است ، اين هم مضمون فقرهء سابق است . 5116 دول اللّئام من نوائب الأيّام . دولتهاى لئيمان از مصيبتهاى روزگارست ، زيرا كه مردم پست مرتبه كه بدولت رسند حوصلهء آن ندارند كه ضبط خود توانند كرد پس پيرو هوا وهوس خود گردند وآنچه توانند از ظلم وجور وغير آن از أنواع شرور وفساد بعمل آورند خصوصا خوار كردن كريمان وايذا وآزار ايشان ، چنانكه قبل از اين مذكور شد . 5117 دار الوفاء لا تخلو من كريم ، ولا يستقرّ بها لئيم . خانهء وفا خالى نيست از كريمى ، وقرار نمىگيرد در آن لئيمى . يعنى هر كريمى در آن جا دارد ، وكريمى نيست كه وفا نداشته باشد ، وهيچ لئيمى در آن جا ندارد ، ولئيمى نيست كه وفا داشته باشد ، ومراد وفا بعهدها ووعدها ومانند آنهاست ، و « آنرا خانه گفتن » باعتبار اينست كه أهلي دارد كه فرو گرفته ايشان را مانند خانهء كه أهلي دارد كه در آن باشند ، ومراد به « كريم » هر شخص گرامى بلند مرتبه است يا صاحب جود وسخاوت ، و « لئيم » مقابل آنست بهر يك از دو معنى . 5118 دولة الأوغاد مبنيّة على الجور والفساد . دولت مردم دنى پست مرتبه بنا گذاشته شده بر ستم وفساد .