جمال الدين محمد الخوانساري
73
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
اوّل مثل صبر بر مصيبتها وبر زحمت وتعب طاعات وعبادات ودوّم صبر از چيزى است كه دوست دارد وشرعا حرام يا مكروه باشد ، پس صبر از آن ومرتكب آن نشدن اگر حرام باشد واجب است واگر مكروه مستحب ، وبر هر تقدير پسنديده ومحمود است . 1893 الصّبر أحسن خلل الايمان وأشرف خلايق الانسان . صبر بهترين جامههاى ايمان است وبلندترين خويهاى آدمي مراد به « جامههاى ايمان » صفاتى چند است كه فرو گرفتهاند ايمان را وجدا نشود ايمان از آنها مانند جامه كه فرو گيرد آدمي را وآدمي بىجامه نباشد . 1894 الشّك يفسد اليقين ويبطل الدّين . شك فاسد مىگرداند يقين را وباطل مىگرداند دين را ، مراد شكّى است كه در أمور ديني باشد از أحوال مبدأ ومعاد كه يقين در آنها بايد وپوشيده نيست كه « يقين » اعتقادي را گويند كه احتمال خلاف در آن بهيچ وجه ندهد پس فاسد كردن شك آن را امرى است ظاهر ومحتاج ببيان نيست مگر اين كه از براي توطئه وتمهيد ، ويبطل الدّين باشد ومراد اين باشد كه شك فاسد ميكند يقين را پس باطل ميكند دين را زيرا كه در دين يقين بايد وممكن است كه مراد بيقين در اينجا معنى متعارف نباشد بلكه بمعنى اعتقاد صحيح مقبول باشد ومراد بشك آن باشد كه احتمال خلاف در آن دهد هر چند احتمال بعيدى باشد كه در اصطلاح آن را وهم گويند ومراد اين باشد كه اعتقاد صحيح مقبول آن است كه احتمال خلاف در آن ندهد پس اگر احتمال خلاف دهد هر چند بعيد داند اعتقاد مقبول نباشد ودين باطل گردد . 1895 الكيّس من أحيا فضائله وأمات رذائله بقمعه شهوته وهواه . زيرك كسى است كه زنده كرده باشد فضائل خود را يعنى صفاتى را كه باعث