جمال الدين محمد الخوانساري

مقدمة 76

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

چه مستند مؤلّف معجم المطبوعات در تاريخ در گذشت آمدى كتاب روضات الجنّات « 1 » بوده است وجنابعالى بخوبى مىدانيد كه در شرح حال آمدى در روضات الجنّات تاريخ وفات آمدى نيامده است - چنين مىنمايد كه صاحب معجم در اين منقول اعتماد بقول ناقلي كرده كه خداى ناكرده امين نبوده است - بخصوص كه صاحب معجم المطبوعات در بيان اسم آمدى چنين توضيح داده است كه اسم مؤلّف را از روى كتاب مخطوط مورّخ بسال 1007 كه در دست شيخ محمود مقيم بيروت در سال 1924 ميلادي بوده ، نقل كرده ، واوّل اين مخطوط را نيز صاحب معجم ذكر نموده ، وامّا اسم كتاب را نياورده است اوّل مخطوط اين بوده است « الحمد للّه الذي هدانا بتوفيقه إلى جادّة طريقه إلخ » . اين اطلاع واستناد صاحب معجم نشان مىدهد كه صاحب معجم نسخه‌اى از روضات الجنّات در دست نداشته است . چه اگر نسخه روضات الجنّات در دست أو مىبود طبيعة نام مؤلّف غرر الحكم را با تفصيلي كه در روضات آمده مستقيما نقل مىكرد واحتياج بمراجعه بنسخه خطى در دست شيخ محمود مقيم بيروت نداشت - عين اين اشتباه نيز براي بروكلمن « 2 » اتفاق افتاده است . چه بروكلمن نيز « 3 » باستناد روضات الجنّات تاريخ وفات آمدى را سال 436 هجرى مطابق سال 1144 مسيحي دانسته است . در اين نقل بروكلمن دو اشتباه شده است يكى آنكه در روضات تاريخ وفات آمدى أصلا نيامده ، وديگر آنكه سال 1144 مسيحي مطابقت با سال 539 هجرت مىنمايد . وچنين مستفاد مىشود كه سال 436 بغلط ذكر شده است وبايد سال 536 ذكر مىشد . واگر در تطبيق سال 536 با سال 1144 اشتباهى روى داده باشد ظاهرا مربوط باشتباه محاسبه در تطبيق سال هجرى قمري با ميلادي بوده است . اهلوار « 4 » در تاريخ وفات آمدى چنين تذكر داده كه وى تا سال 520 هجرى در حال حيات بوده است امّا مدرك اين گفتار را معلوم نكرده است . بنده خيال مىكنم مدرك اين گفتار بيان حاج خليفه در كشف

--> ( 1 ) صفحه 464 ( 2 ) Brocke lmann . ( 3 ) مجلد أول صفحه 39 ذيل جلد أول صفحه 175 . ( 4 ) Ahlwardt . ذيل شماره 2 - 8661 مجلد هفتم صفحه 590 .