كسايى مروزى ( 341 - بعد از 394 ه . ق . ) حكيم مجد الدّين ابو الحسن اسحاق كسايى مروزى از سرايندگان بنام قرن چهارم و پنجم ، معاصر اواخر عهد سامانى و اوايل عهد غزنوى است . در آغاز شاعرى مدّاح بود و سلطان محمود غزنوى را مدح گفته و بعضى مدايحش در تذكره‌ها موجود است . ولى در اواخر عمر از اين كار پشيمان گشت . اين شاعر شيعى بوده و از نخستين شاعرانى است كه قصايد دينى و مطالب حكمى و پندهاى اخلاقى سروده و از اين لحاظ مىتوان گفت كه او سر مشق ناصر خسرو در سرودن اين گونه اشعار بوده است . « 1 » از مجد الدّين كسايى جز اندك مايه سخن آبدار و شعر رنگين در دست نيست . امّا آنچه كه در اختيار داريم ممتاز است و لطيف ، خيال انگيز و پر نكته ، درخور بزرگداشت و مغتنم و در رديف اشعار طراز اوّل زبان فارسى . « 2 » در سبب تخلّص وى نيز به « كسايى » نظرهاى گوناگونى اظهار شده كه همه مبنى بر حدس و احتمال است . واله و هدايت نوشته‌اند سبب اين تخلّص آن است كه كسوت زهد در بر داشته و كلاه فقر بر سر مىگذاشته است . . . برخى گفته‌اند كه چون بافنده يا فروشندهء كسا بوده به كسايى معروف شده . . . محمّد امين رياحى سبب تخلّصش را با نسبت او به تشيّع و توجّه به حديث كسا مربوط مىداند . « 3 » زادگاه كسايى را همهء ارباب تذكره ، شهر مرو نوشته‌اند . بنا به نقل واله داغستانى ( صاحب رياض الشعرا ) و هدايت ( صاحب مجمع الفصحا ) كسايى عمرى دراز داشته و شايد تا زمان به شهرت رسيدن ناصر خسرو در قيد حيات بوده است و ناصر خسرو كه به

--> ( 1 ) . تاريخ ادبيات ايران ، ج 1 ، ص 123 . ( 2 ) . پيشاهنگان شعر پارسى ، ص 121 . ( 3 ) . اشعار حكيم كسايى مروزى ، صص 3 - 4 .