عاطفهء پاك سرايندگان شعرهاست بتدريج از ميان رفته . در طول اين هفتصد سال وضع چنين بوده است ، البته قلمرو آل بويه كه مذهب شيعه را ترويج مىكردند حساب جداگانه دارد . . . اما چنان كه نوشتيم ، اينان ( شاعران شيعى ) تا عصر تيمورى در اقليت بوده‌اند . فاطميان در سدهء چهارم در شرق ايران نفوذى يافتند و شاعران فارسى ، زبان به ستايش آنان گشودند . اما از شاعران اين مذهب نيز توقع ستايش امام على بن موسى ( ع ) را نبايد انتظار داشت ، چنان كه در ديوان ناصر خسرو نامى از امام هشتم نيامده است . . . با اين همه پس از عصر تيموريان و شيوع مذهب شيعه ، شاعران عارف مسلك را مىبينيم كه پاره‌اى شعرهاى خود را به ستايش هشتمين امام زينت بخشيده‌اند » 4879845 خ 0 9 خ . بيشترين قصايدى كه در مسائل مذهبى و مدح رسول اكرم ( ص ) و اهل بيت ( ع ) سروده شده است ، به خاتم النبيين حضرت محمد ( ص ) و على ( ع ) اختصاص دارد . شاعران بلند پايهء فارسى زبان مانند سنائى ، ناصر خسرو ، عطار ، مولوى ، خاقانى ، نظامى ، جمال الدين عبد الرزاق ، سعدى ، سلمان ساوجى ، خواجوى كرمانى ، وحشى بافقى ، سروش اصفهانى ، اديب الممالك ، ملك الشعراء صبورى ، ملك الشعراء بهار و . . . ديگران همه مدح و وصف رسول گرامى ( ص ) و مولا على ( ع ) را كه در حقيقت مدح فضيلت و اخلاق و كمال انسانيّت است در درجهء نخست وجههء همت خود ساخته‌اند و از اينان و ديگران و معاصران نيز - برخى - در فضايل ساير ائمهء اطهار عليهم السلام داد سخن داده و حق مطلب را ادا كرده‌اند . به هر حال ستودن فضيلتهاى انسانى ، حريّت و آزادگى و حق طلبى به زبان لطيف شعر و ادب ، افتخارى بزرگ است براى هنر شاعرى و ادب و اين افتخار نصيب شاعرانى شده است كه بجاى ستايش محمودها و مسعودها ، عمارها و بوذرها و مقدادها را ستوده‌اند و قيمتى درّ لفظ درى را به پاى خوكان شكمباره نريخته‌اند . خوانندهء آگاه ، با توجه به هر قرن و زمان و دوره‌هاى ادبى و سبكهاى شعرى ، با مرور قصايدى كه از سنائى ، تا عصر حاضر آمده است ، نيك در مىيابد كه قصايد مدحيّه ، بطور كلى ، و قصايدى كه در منقبت حضرت رضا ( ع ) سروده شده در