ملا حسين واعظ كاشفى ( متوفاى 910 ه . ق ) از علماى بزرگ سدهء نهم و اوايل سدهء دهم هجرى در مقتل معروف خود « روضة الشهداء » به مناسبت اشعارى را بدون ذكر نام گوينده نقل مىكند كه احتمال مىرود بعضى از آنها از خود او باشد ، و ممكن است از ديگران كه نام سرايندهء آنها را نمىدانسته است . به هر حال نقل اين اشعار ماتمى به خاطر قدمتى كه دارند و پيش از ظهور محتشم كاشانى ( متوفاى 996 ه . ق ) سروده شده‌اند داراى اهميت است كه بايستى در پيشينهء شعر عاشورا در زبان فارسى مورد عنايت اهل ادب و تحقيق قرار گيرد . از همين روى نقل اين اشعار پراكنده را در اينجا مناسب ديديم . اگرچه از سياق سخن پيدا است كه سرايندهء آنها بيش از يك شاعر است و داراى شيوه‌هاى بيانى متفاوت‌اند كه آگاهى از جنبه‌هاى ساختارى و محتوايى آنها خالى از لطف نيست : دلشكن‌تر زين عزا هرگز عزايى كس نديد * در جهان زين صعب‌تر هرگز بلايى كس نديد تا ز بىآبى ، گل باغ نبى پژمرده شد * در سرابستان دين برگ و نوايى كس نديد ابتلا انبياء و اولياء بسيار بود * ليك در عالم ازين سان ابتلايى كس نديد چشم گردون چون نگريَد خون ؟ كه در دوران او * چون بلاى كربلا ، كرب و بلايى كس نديد در سراى دهر تا شد رسم ماتم آشكار * همچو دشت كربلا ، ماتمسرايى كس نديد « 1 » بحر زلال آل محمد سراب شد * آه اين چه حالت است كه عالم خراب شد ؟

--> ( 1 ) . روضة الشهداء ، ملا حسين واعظ كاشفى ، با مقدمه و تصحيح عقيقى بخشايشى چاپ اول ( انتشارات نويد اسلام ، قم ، 1379 ) . ص 35 . برخى از مصراع‌هاى اين ابيات و ديگر ابياتى كه خواهد شد در متن چاپى ياد شدهء درهم و جا به جا است .