محمد على مجاهدى

294

كاروان شعر عاشورايى ( فارسي )

دامنه تاثير آثار عاشورايى به جز يك مثنوى بلند عاشورايى از « مجرم » افشار در اختيار نداريم و سخن گفتن از دامنه تاثير اين اثر چندان منطقى به نظر نمىرسد ولى با عنايت به مطلبى كه در شرح حال وى آمده است كه ديوانى داشته قريب به بيست هزار بيت در انواع قالب‌هاى شعرى و مسمطات او را كم از منوچهرى نمىدانسته‌اند . پيدا است كه آثار وى در زمانه او مورد قبول اهل ادب قرار داشته است كه متاسفانه با از بين رفتن ديوان اشعارش داورى در مورد ديگر آثار منظوم وى امكان‌پذير نيست . مثنوى عرفانى او در مورد قيام حضرت سيد الشهداء حاوى مطالب آموزنده‌اى است . برگزيده آثار عاشورايى « مجرم » افشار در مثنوى عرفانى خود چهار مقوله ( حسن ، عشق ، جبر و اختيار ) را در رابطه با حادثه خون نگار عاشورا مورد تجزيه و تحليل قرار داده و ضمن نفى جبر و اثبات اختيار مراتب چهارگانه مذكور را تبيين كرده است . در خطاب به طبع كه مُلهم اسرار غيبى است و مخزون اسرار لا ريبى در مرآت حسن و عشق و جبر و اختيار و اشارتى به مصيبت جگرگوشه احمد مختار عليه سلام اللّه : طبع من ! اى مرغ لاهوت آشيان * در مكانى ليك باشى لامكان سير را از اين مكان پر باز كن * بر فضاى لا مكان پر باز كن برشكن اين بيضه ناسوت را * سير بنما گلشن لاهوت را ز آن گلستانى وز آن خرم فضا * چون بدين ويران سرا گردى رضا ؟ جمع كن اين صورت تفريق را * ز آن سپس بگشا لب تحقيق را شمه‌اى از حسن و عشق آغاز كن * بر رخم درهاى معنى باز كن تا بدانم حالت عشاق را * بنگرم تكليف‌هاى شاق را حسن چِبْوَد ؟ عشق چه ؟ معشوق كيست ؟ * در رهش جانبازى عاشق ز چيست ؟ اين چه تكليف است كز جان درگذر ؟ * از جفا و از ستم منما حذر ! سر بده از خويش و فرزند و تبار * اهل خود را كن اسير هر ديار