22 . حزين لاهيجى ( 1103 - 1180 ) زندگينامه شيخ محمد على ( حزين ) لاهيجى ( 1103 - 1180 ) از غزلسرايان پرآوازهء سبك اصفهانى در سدهء دوازدهم هجرى است . وى به دو زبان فارسى و عربى شعر مىسروده و از عالمان زمانهء خود به شمار مىرفته و در محضر اساتيد زمان خود چون : ملا شاه محمد شيرازى ، شيخ ابو طالب لاهيجى ( - پدر خود ) و ديگران علوم متداول زمانهء خود را از قبيل : صرف ، نحو ، فقه ، منطق ، تجويد ، تفسير ، رياضيات ، الهيات ، حديث ، هيأت ، طب و فلسفه تلمُّذ مىكرده و نزد دانشمندى كليمى به نام شعيب ، به آموختن تورات و از عالمى مسيحى به فراگيرى انجيل پرداخته است . « 1 » وى داراى سى هزار بيت شعر در قالب‌هاى مختلف شعرى بوده كه دوازده هزار بيت آن برجاى مانده است . حزين علاوه بر ديوان شعر ، داراى تأليفات ارزندهء بسيارى است كه تعداد آنها به 54 اثر مىرسد و معروف‌ترين آنها تذكرة المعاصرين است كه شرح احوال و نمونهء آثار بيش از يكصد تن از شعراى همعصر خود را داراست . حزين با بسيارى از شعرايى كه در تذكرهء خود ياد كرده معاشر بوده است . از معاصران و معاشران وى مىتوان براى نمونه از : ميرزا محمد طاهر وحيد قزوينى ، ميرزا مهدى مستوفى ، ميرزا معزّ فطرت مشهدى ، مير نجات ، ملا سعيد اشرف مازندرانى ، ميرزا محسن تأثير ، شفيعاى اثر شيرازى ، مخلصاى كاشى ، نجيباى كاشى ، ميرزا باقر حضورى قمى ، مير عسكرى قمى ، عبد اللّه شفق قمى ، آقا تقى صهباى قمى ، ميرزا مهدى الهى تبريزى ، سليمان صباحى بيدگلى ، آقا محمد عاشق اصفهانى ، هاتف اصفهانى ، لطفعلى بيگ آذر بيگدلى و ميرزا محمد نصير اصفهانى نام برد . « 2 » حزين به سال 1180 ه . ق در بنارس شبه قارهء هند بدرود حيات گفت و در همان جا به جا خاك سپرده شد . اين دو بيت كه بر سنگ مزار او حك شده ، يادآور آشفته‌حالىهاى اوست :

--> ( 1 ) . ديوان حزين لاهيجى ، به تصحيح ذبيح اللّه صاحبكار ، چاپ اول ، ( دفتر نشر ميراث مكتوب ، تهران ، سال 1374 ) ، ص 16 و 17 . ( 2 ) . همان ، ص 43 - 45 .