محمد على مجاهدى
178
كاروان شعر عاشورايى ( فارسي )
كليات اشعار او چندين بار به چاپ رسيده كه معروفترين آنها نسخهاى است كه به كوشش آقاى بيژن ترقى و با مقدمهء جامع و فاضلانهء استاد سخن مرحوم اميرى فيروزكوهى توسط كتابفروشى خيام به سال 1333 چاپ و منتشر شده است و از آن جامعتر و مفيدتر ديوان اشعار 6 جلدى اوست كه به كوشش غزلپرداز نامى معاصر آقاى محمد قهرمان در سال 1364 توسط انتشارات عملى و فرهنگى به زيور طبع آراسته گرديده و مزاياى بسيارى بر ساير نسخههاى چاپى دارد . تذكرهنويسان تعداد ابيات صائب را به تفاوت از هشتاد هزار تا سيصد هزار بيت نوشتهاند ولى هيچ يك از نسخههاى چاپى ديوان او ، حاوى اين تعداد از ابيات نيست . سبك شعرى بسيارى از تذكرهنويسان او را بانى سبك اصفهانى معروف به سبك هندى معرفى كردهاند و برخى ديگر اين شاعر تواناى نازكانديش را سرآمدترين شعراى اين سبك بيانى در شعر فارسى مىشناسند . در اين سبك شعرى ، غالبا ارتباط عمودى در ميانهء ابيات وجود ندارد و هر بيت از نظر فضا و محتوا مستقل است . برخى از پيروان اين سبك به حدى در نازكخيالى افراط كردهاند كه درك معانى اشعار آنان چندان آسان نيست و با غموض معنوى همراه است ، و از همين روى التفاتى كه به معنا و محتواى شعر داشتهاند آنان را از جنبههاى لفظى و ساختار بيرونى شعر بازداشته و نارسايىهاى لفظى بسيارى در آثار آنان راه يافته است كه مخالفان اين سبك شعرى را در نقد آن جسور ساخته است . بسيارى از چهرههاى سرشناس اين سبك ، از شاگردان صائب تبريزى هستند و به اين امر افتخار مىكنند . دامنهء تأثير آثار عاشورايى در پيشنهء شعر آيينى در زبان فارسى تا سدهء يازدهم هجرى آثار ماندگار بسيارى به ثبت رسيده كه غالبا در سبكهاى عراقى و خراسانى سروده شدهاند و اهميت اشعار آيينى صائب تبريزى و همفكران او در اين است كه آثار فاخرى را در سبك اصفهانى معروف به سبك