محمد على مجاهدى
149
كاروان شعر عاشورايى ( فارسي )
شعرى خصوصا غزل و مثنوى و تركيببند دستى به تمام داشته و مربع تركيب او در شمار شاهكارهاى شعر فارسى در سبك واسوخت است . برخى از تذكرهنويسان او را بانى سبك واسوخت معرفى كردهاند كه صحيح به نظر نمىرسد زيرا تنى چند از غزلسرايان پيش از او نيز آثارى آفريدهاند كه داراى ويژگىهاى اين سبك شعرى است اين سبك پس از سبك وقوع در غزل پارسى راه يافته است . وحشى بافقى سه مثنوى : « ناظر و منظور » ، « خلد برين » و « فرهاد و شيرين » خود را در نهايت شيوايى و با پيروى از شيوهء داستانسرايى حكيم نظامى گنجوى ( 535 - 598 ) ساخته و پرداخته است . اگرچه مثنوى : « فرهاد و شيرين » با درگذشت وحشى به سال 991 ه . ق ناتمام ماند ولى با همت وصال شيرازى در سال 1265 ه . ق به پايان رسيد . نوشتهاند كه مزار وحشى بافقى در محلهء پير برج شهر يزد ، روبروى مرقد شاهزاده فاضل برادر امام رضا قرار داشته و سنگ مرمرينى روى مزار وى را مىپوشانده كه يكى از سرودههاى آتشين وى را بر روى آن كنده بودند . « 1 » ديوان كامل وى داراى 397 غزل ، 41 قصيده ، 43 قطعه ، 10 تركيببند ، يك ترجيعبند ، 76 رباعى ، و 10 مثنوى است . « 2 » سبك شعرى با اينكه زمانهء وحشى بافقى ، زمان رواج سبك اصفهانى مشهور به سبك هندى است ، ولى او نه تنها هيچ گرايشى نسبت به اين سبك از خود نشان نداده بلكه با پيروى از شيوهء متقدمين موفق به آفرينش آثار پرشورى شده است كه نام وى را در قلمرو شعر فارسى ماندگار ساخته و اگر از وحشى بافقى جز مربع تركيب او باقى نمانده بود ، باز نام وى در شمار سخنوران پرآوازهء فارسى زبان قرار مىگرفت .
--> ( 1 ) . ديوان كامل وحشى بافقى ، ويراستهء حسين نخعى ، چاپ چهارم ( مؤسسه انتشارات امير كبير ، سال 1352 ) مقدمه ، صفحهء بيست و هشت . ( 2 ) . همان . كسانى كه مايلاند دربارهء شرح احوال و آثار اين غزلسراى پرآوازه تحقيق بيشترى كنند مىتوانند به منابعى از قبيل : هفت اقليم ، تذكرهء ميخانه ، عرفات العاشقين ، عالمآرا ، مجمع الخواص ، تذكرهء نصرآبادى ، رياض الشعراء ، سفينهءخوشگو ، نتايج الافكار ، تذكرهء حسينى ، مجمع الفصحاء ، تذكرهء روز روشن ، تذكرهء شمع انجمن ، تذكرهء هفت آسمان و مقدمهء ديوان كامل وى مراجعه نمايند .