محمد على مجاهدى

144

كاروان شعر عاشورايى ( فارسي )

سليمان خان - دهمين پادشاه عثمانى - قرار گرفته است . فضولى از اكابر شعراى سدهء دهم هجرى به شمار مىرفت و به سه زبان : تركى ، فارسى و عربى شعر مىسرود و به همين جهت به « شاعر سه زبانه » معروف بود . از فضولى آثار ارزشمندى در دو زمينهء نثر و نظم به يادگار مانده است : الف . ديوان اشعار به زبان فارسى ب . ديوان اشعار به زبان تركى ج . مثنوى بنگ و باده به زبان آذرى و در مذمت اين دو دشمن خانمانسوز بشرى د . ساقىنامه ه . ديوان اشعار به زبان عربى و . مثنوى ليلى و مجنون به زبان آذرى كه در شمار بهترين مثنوىهاى داستانى است . ز . صحت و مرض به زبان فارسى . ح . حديقة السّعداء كه ترجمه گونه‌اى به زبان آذرى از روضة الشهداء نوشته ملا حسين واعظ كاشفى است در وقايع كربلا كه داراى ده باب و يك خاتمه است . ط . مطلع الاعتقاد در علم كلام به زبان عربى و موافق مذهب حكما و علماى اماميه ى . رند و زاهد به زبان فارسى يا . شاه و گدا به زبان آذرى . « 1 » وى ارادت بىشايبه‌اى به خاندان عصمت و طهارت داشته و در جاى جاى آثار منظوم او مىتوان جريان زلال باور ولايى او را به تماشا نشست و در شيعه بودن او ترديد نكرد . وى سرانجام به سال 963 ه . ق در حلّه بدرود حيات گفت و در همان جا به خاك سپرده شد . از تاريخ تولد او اطلاعى به دست نيامد . براى اطلاع بيشتر از زندگانى و آثار او بايد به مراجعى از قبيل : تحفهء سامى ، مجمع الخواص ، هفت اقليم ج 1 ، تذكرهء نصرآبادى ، دانشمندان آذربايجان ، ريحانة الادب ج 4 ، تاريخ ادبيات ادوارد براون ، قاموس الاعلام و كشف الظّنون مراجعه كرد . سبك شعرى فضولى بغدادى در آثار منظوم خود از سبك عراقى پيروى كرده و اشعار او سرشار از مطالب عرفانى و علمى است . قصايد و غزليات آبدار و شيواى وى نمايانگر ذوق سليم و طبع توانا و وقّاد اوست كه گاهى از نظر بلاغت و فصاحت به شيوهء كلامى سعدى و حافظ بسيار نزديك مىشود .

--> ( 1 ) . ريحانة الادب ، محمد على مدرس ، چاپ دوم ، ( چاپ شفق ، تبريز ) ، ج 4 ، ص 343 و 344 ؛ دويست سخنور ، ص 296 و 297 .