هماهنگى را آنچه را در اينجا به تفصيل گفته ، با آنچه در جاهاى ديگر به اختصار آورده نشان مىدهد . در آثار ابن روزبهان از كتابى با عنوان تلخيص و تحقيق كتاب كشف الغمه فى معرفة الائمه تأليف على بن عيسى اربلى ( م 692 ) ياد شده است . « 1 » مىدانيم كه اين اثر شرح حال چهارده معصوم بر پايهء منابع سنى و شيعى و مأخذ مهم آثار سنيان دوازده امامى بعدى از جمله ابن صباغ مالكى ( م 855 ) و نيز خود ابن روزبهان در اثر حاضر بوده است . ابن روزبهان در كتابى كه در ردّ نهج الحق علامه حلى نگاشته از ترجمهء خود از كشف الغمّه اربلى ياد كرده است . « 2 » علاقهء ابن روزبهان به كتاب كشف الغمه ، از اثر حاضر نيز بدست مىآيد . او در موارد متعددى بدان ارجاع داده و از آن نقل كرده است . به علاوه از جاى جاى كتاب ابطال نهج الباطل او بر مىآيد كه به فضايل اهل بيت كمال اعتراف را دارد ؛ گرچه بايد توجه داشت كه تأليف اين اثر در سال 909 ، درست در دوره‌اى كه او در حال گريز از عراق عجم به سوى ما وراء النهر است ، زمينه بروز تعصّب سنىگرى اوست . روش او در اين كتاب ، به هيچ روى انكار فضايل اهل بيت نيست بلكه انكار آن است كه اين نصوص ، دلالت بر خلافت داشته باشد . او درباره حديث لا يزال امر الاسلام عزيزا الى اثنى عشر خليفه كلهم من قريش ضمن تأييد اصل حديث مىگويد : « فان اريد بالخلافة ، وراثة العلم و المعرفة و ايضاح الحجّة و القيام با تمام منصب النبوة فلا مانع من الصّحة » اگر مقصود از خلافت ، وراثت علم و معرفت و روشن كردن حجت و قيام به تكميل منصب نبوّت است ، حديث مىتواند درست باشد ؛ اما دلالتى بر خلافت دنيوى ندارد . « 3 » او در مورد ديگرى با اظهار مخالفت روافض با ائمه اثنا عشر ، در مورد امامان مىنويسد : و هم صدور ايوان الاصطفاء و بدور سماء الاجتباء و مفاتيح أبواب الكرم و مجاديح هو اطل النعم و ليوث غياض أبساله و غيوث رياض الايالة و سياق مظاهر السماحة و خزّان نقود الرجالة و الاعلام السوامخ فى الارشاد و الهداية و الجبال الرواسخ فى الفهم و الدراية ؛ پس از آن شعرى نيز از سروده‌هاى خود در وصف آنان آورده كه يكى

--> ( 1 ) . نك : فرهنگ ايران زمين ، ج 4 ، ص 183 ، مقدمه مهمان‌نامه بخارا ، ص 32 . ( 2 ) . نك : دلائل الصدق ج 2 ، ص 50 ؛ اين كتاب رد كتاب ابن روزبهان است كه وى آن را در رد بر علامه حلى نگاشته بود . ( 3 ) . دلائل الصدق ، ج 2 ، ص 315 .