مىرفت و از هيچ درمانى نتيجه نگرفت تا آن كه زمان هلاكتش فرا رسيد « 1 » . لعنت خداى تعالى بر او باد . و البته انتقام و عذاب الهى از « جعفر » - لعنة اللّه عليه - ( پسر « مأمون » و برادر « ام الفضل » لعنة اللّه عليهما ) نيز به تأخير نيفتاد . روزى كه شراب فراوان نوشيده بود ، عقلش به كلّى مختل شد و در حالى كه ديوانه‌وار مىرفت در چاهى افتاد و جنازه‌اش را از چاه بيرون آوردند « 2 » . و البته عذاب آخرت بسيار شديدتر و رسوا كننده‌تر است .

--> المعاجز . سيد هاشم بحرانى . ص 536 آمده است كه : امام عليه الصلاة و السلام بوسيلهء غذا مسموم شدند . در مناقب ابن شهر آشوب ، ج 2 . ص 430 آورده است كه : « معتصم » ، اشناس را به همراه شربت ترنجى كه داراى سم بود و در آن يخ ريخته شده بود ، خدمت حضرت فرستاد و ايشان را مجبور به نوشيدن آن كرد . اين گفته‌ها تماما بعيد به نظر مىرسد . زيرا امام عليه الصلاة و السلام ، « ام الفضل » را به مرضى كه مخفى كردنى نيست ، نفرين فرمودند . تا آن كه در عورت او زخمى پيدا شد به نام ناسور اين نظر با روايت مربوط به دستمال تناسب بيشترى دارد . و سرايت سم از دستمال به بدن مبارك امام عليه الصلاة و السلام ، بعيد نيست . زيرا اين قضيه در تاريخ شواهد ديگرى هم دارد . به عنوان نمونه در كتاب الدرر الكامنة ، ج 3 ، ص 314 آمده است : غازان محمود بن ارغون بن الغابن هلاكو خان ، به وسيلهء همسرش مسموم و كشته شد . او پارچه‌اى را به سم آغشته كرد و پس از انجام عمل زناشوئى ، دستمال زهرآلود را به او داد . در كتاب تاريخ دول الاسلام ، ج 3 ، ص 184 . تأليف رزق اللّه منقر بويس صدفى ، آمده است ؛ همسر « شاه طهماسب » پسر « شاه اسماعيل » ، كه « بيرى » نام داشت همسرش را پس از انجام عمل زناشويى به وسيلهء دستمالى زهرآلود به قتل رساند . در كتاب مقتل الخوارزمى ، ج 1 . ص 132 . چاپ نجف آمده است : « معاويه » - لعنة اللّه عليه - دستمالى آلوده به سمّ به همراه پنجاه هزار درهم ، براى « جعده » دختر « اشعث » فرستاد تا حضرت امام حسن مجتبى عليه الصلاة و السلام را مسموم كند . پس از مدتى كه امام عليه الصلاة و السلام با وى بود ، دستمال را به حضرت داد و علت شهادت ايشان ، از همان سمّ بود . ( 1 ) - مناقب ، ابن شهرآشوب . ج 2 . ص 435 . ( 2 ) - اثبات الوصيه ، مسعودى . ص 190 .