عبد الحي الكتاني ( مترجم : عليرضا ذكاوتى قراگزلو )
105
نظام الحكومة النبوة المسمى التراتيب الادارية ( نظام ادارى مسلمانان در صدر اسلام ) ( فارسي )
( 1 ) پيغمبر ( ص ) چند بار خواست شعر شاعرى غير مسلمان را برايش بخوانند مسلم و بخارى آوردهاند كه پيغمبر ( ص ) از شريد خواست شعر امية بن ابى صلت را برايش بخواند ، و او صد شعر يا صد بيت خواند . شريد در روايت ديگرى گويد : پيغمبر ( ص ) از من پرسيد : شعر امية بن ابى صلت را از حفظ دارى ؟ عرض كردم : بلى . فرمود : بخوان . من تا يكصد بيت خواندم ، فرمود : چيزى نمانده بود كه [ اين شاعر ] مسلمان شود . نيز پيغمبر ( ص ) دربارهء امية بن ابى صلت فرموده : « شعرش مؤمن و قلبش كافر است » . قرطبى گويد : در اين روايت دلالتى است بر اينكه اشعار داراى معانى نيكو و حكمت ، شرعا جايز است . ( 2 ) پيغمبر ( ص ) تغزل را استماع فرمود قصهء انشاد كعب بن زهير قصيدهء « بانت سعاد . . . » را در حضور پيغمبر ( ص ) و در گذشتن حضرت به واسطهء همان شعر از خون او مشهور است . به علاوه آن پيغمبر ( ص ) يكصد شتر و برده ( بالاپوش ) خود را نيز به كعب صله داد و معاويه ، آن برده را به سى هزار درهم از كعب خريد و بسيار بدان اهميت مىداد و حرمت مىنهاد و فرمانروايان اموى ، در عيدها و مراسم بدان تبرك مىجستند تا دولت عباسى فرا رسيد و امت اسلامى ، قصيدهء كعب را از جهات مختلف مورد بيشترين توجه قرار داد . شيخ ابو جعفر البصير البيرى اندلسى گويد : قصيدهء كعب را شرافتى است بىنظير . كعب آن را در حضور پيغمبر ( ص ) و اصحاب در مسجد [ بعد از نماز صبح ] خوانده و عفو و امان طلبيده و حضرت پذيرفته ، به علاوه لباس شخص خودش را به دو پوشانيده و از تعرض مصونش داشته و به كام دل خودش و خانوادهاش رسانيد ، بعد از آنكه خونش هدر بود . محاسن اين شعر ، عيوب شاعر را پوشانيده و ثواب اين شعر گناهان شاعر را سترده ، و اگر اين داستان نبود ، در اسلام ، مدح گفتن و غزل سرودن و جايزه گرفتن شاعران جواز و حجت نداشت . يكى از علماى اسكندريه ، مجلس خود را با قصيدهء « بانت سعاد » افتتاح مىنمود ، سبب پرسيدند گفت : پيغمبر ( ص ) را در خواب ديدم ، دربارهء قصيدهء كعب پرسيدم ، فرمود : بلى ، من آن قصيده را دوست دارم و هر كس آن قصيده را دوست دارد ، دوست دارم . آن عالم گويد : از آن پس من با خدا عهد كردم هر روز آن قصيده را بخوانم . شاعران از صدر اسلام تاكنون ، قصيده « بانت سعاد . . . » را استقبال و تقليد مىكنند و از بابت تبرك به شيوهء آن شعر مىسازند . ( 3 ) شاعران صحابى از زن و مرد كه پيغمبر ( ص ) را مرثيه گفتند از شمار اصحابى كه پيغمبر ( ص ) را مرثيه گفتند ، مىتوان از على ( ع ) ، ابو بكر ، عمر ، صفيه