درخواست كردم ( كه ببوسم ) دريغ كرد و اين كلام را كرمانى در الكواكب الدرارى و ابن حجر در فتح البارى و برهان حلبى در نور النبراس و ابن غازى در حاشيه الصحيح و شيخ ابو زيد فاسى در تشنيف المسامع و شيخ قويسم تونسى در سمط اللئال نقل كرده‌اند . نام سردار مذكور ، در فتح البارى به صورت عبد الملك بن سعد آمده است . در كتاب روض القرطاس ابن ابى زرع « 1 » در بيان غزوة العقاب در حدود سال 606 آورده است كه ادفونش آن نامه را وسيلهء شفاعت نزد الناصر لدين الله موحدى قرار داد ، كه ما اين نامه را پسر از پدر به ارث برده‌ايم و اجداد ما وصيت كرده‌اند مادام كه اين در خاندان ماست ، ملك ما محفوظ است و از نصارى پنهان مىداريم ؛ چرا كه پيغمبر ( ص ) به خسرو و قيصر ، نامه نوشت ؛ خسرو ، نامه را پاره كرد و ملكش پاره پاره شد و قيصر نامهء حضرت را حرمت نهاد ، ملكش پايدار ماند . آن نامه در حرير سبزى در صندوق زرّين با احترام كامل نگهدارى مىشد . در شرح ابو الحسن حريشى فاسى ( درگذشته به سال 1142 در مدينه ) بر الشفاء آورده است نامهء پيغمبر ( ص ) را روميان براى يكى از ملوك مغرب فرستاده بودند . وى با علما مشورت كرد كه آيا نگه دارد يا پس بفرستد ، ديدگاه‌ها مختلف بود . در پايان متفق الرأى شدند بر اينكه نامه نزد روميان بماند چون نامه از طرف پيغمبر ( ص ) براى آنها فرستاده شده و گرامىاش مىدارند و اينكه فرمانروايان اسپانيا در آن عصر از نسل هرقل بوده‌اند . ابن حبيش ( درگذشته به سال 584 ) آخرين محدث بزرگ اندلس ، انتساب ابن سليطن پسر دختر ادفونش به هرقل را تأييد كرده است « 2 » و ابن فضل الله عمرى درگذشته به سال 747 نيز در التعريف بالمصطلح الشريف « 3 » هم درستى انتساب مذكور و هم وجود نامهء پيغمبر ( ص ) و تعظيم و تكريم روميان به آن را تأييد مىكند . قلقشندى هم اين مطلب را نقل كرده است . « 4 » شهاب خفاجى ( درگذشته به سال 1069 ) در شرح الشفاء « 5 » گويد : مكتوب هنوز نزد ملوك روم است ، و ابو الحسن حريشى در شرح الشفاء گويد : وقتى دحيهء كلبى نامهء پيغمبر ( ص ) را نزد قيصر برد ، قيصر آن را بوسيد و تجليل نمود و هنوز هم آن مكتوب در صندوقى زرين نزد ملوك روم محفوظ است . ابن صائغ حنفى هم آن را در نزد ملك طليطله زيارت كرده است . از شمار كسانى كه بر وجود آن نامه در اسپانيا و اينكه ملوك اسپانيا از نسل هرقل‌اند جزم كرده ، شيخ

--> ( 1 ) . ابن ابى زرع ، على بن محمد ، روض القرطاس ، ص 168 . ( 2 ) . مقرى ، احمد بن محمد ، نفخ الطيب ، ج 3 ، ص 573 . ( 3 ) . قاضى ابن فضل الله العمرى ، التعريف بالمصطلح الشريف ، ص 62 . ( 4 ) . قلقشندى ، صبح الاعشى ، ج 8 ، ص 24 . ( 5 ) . شهاب خفاجى ، شرح الشفاء ، ج 3 ، ص 173 .