جمع مىكند . مترجم گويد : در اينجا فصلى مختصر آوريم در معنى امامت و وجوب لطف بر خداوند تعالى و شرايط امام كه دانستن آن بر هر مكلّفى واجب است و تقليد در آن جايز نيست . از اصول مذهب ما آن است كه خداوند تعالى عادل است و تا حجّت بر بندگان تمام نكند آنها را عذاب نفرمايد . و هم گوييم لطف بر او واجب است چنان كه خود فرمايد : « كتب ربّكم على نفسه الرّحمة » . [ 1 ] و معنى لطف آن است كه هر چه موجب نزديكى مردم به طاعت خدا و دورى از معصيت باشد فراهم مىكند تا آن حد كه سلب اختيار از مردم نكند و كارى نمىكند كه مجبور به اطاعت شوند بلكه كارى كه اگر خواهند اطاعت كنند بتوانند . و از جمله فروع اين اصل وجود امام است در هر عصرى كه احكام الهى را بداند و معصوم باشد از معصيت و سهو و خطا و اين دو شرط اساس امامت است ؛ چون اگر احكام الهى را نداند مردم را از جهل نرهاند و اگر معصوم از گناه نباشد مردم را نتواند به ترك معاصى خواند و اگر سهو و خطا كند بر قول و فعل او اعتماد نماند چون هرگاه از او سؤالى كردند و او جواب داد احتمال دهند او سهو كرده باشد . و باز با اين دو شرط واجب است خداوند عالم خلق و خلق او را - بفتح و ضمّ - چنان آفريند كه موجب رميدن مردم از وى نباشد ؛ يعنى نه در تن و نه در خوى او چيزى نباشد كه مردم نفرت كنند از آن . و اگر مردم را پرسند : چرا عمل نيك نكرديد ؟ و آنها بگويند : نمىدانستيم خدا بگويد : فلان مرد به نيكى مىفرمود چرا نزد او نرفتيد ؟ آنها بگويند : نفرت كرديم و ديدن او را ناخوش داشتيم از بس تو او را منفور آفريده بودى حجت مردم تمام باشد . و اگر بدخوى و زشت كردار باشد و مردم به دو رغبت نكنند يا حسب او بد و پست باشد و كارى نكوهيده كند و ياوه‌گوى و هرزه و پست فطرت و بخيل باشد و هر چيز كه موجب سبكى او در ديدهء مردم گردد و سبب نشنيدن فرمان او باشد امام از آنها منزّه است . و آن حديثى كه گويد : - نعوذ باللّه - پيغمبر در نماز سهو كرد و ذو اليدين به ياد او آورد و آن حضرت سجدهء سهو كرد ، چون مخالف با اصول مذهب است ردّ بايد كرد و از كجا دانيم كه راوى اين حديث سهو نكرده باشد و هر كس كه بر پيغمبر سهو روا دارد چرا بر راويان حديث روا ندارد . و آن كس كه در فقه غورى دارد داند كه بسيار مسائل در معاملات و نكاح و غير آن هست كه يك بار اتّفاق افتاد و يك بار پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم حكم آن را بفرمود و هيچ تكرار نشد و همهء مسلمانان

--> [ 1 ] سوره انعام ، آيه 54 .