الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

251

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

فرمود : اى سعد ، هر چه مىخواهى دربارهء آنها حكم كن ؛ من به حكم تو دربارهء آنها راضى هستم . « 1 » ( 1 ) طبرسى در إعلام الورى از امام صادق صلّى اللّه عليه و آله روايت كرده است : سعد حكم كرد كه مردان بنى قريظه كشته و زنان و بچه‌ها اسير شوند و اموالشان تقسيم شود و زمين و خانه‌هايشان فقط در ميان مهاجران تقسيم شود . رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله فرمود : هرآينه بر حكم خدا دربارهء آنها كه از بالاى هفت آسمان نازل شده بود ، حكم كردى . « 2 » ( 2 ) قمى مىنويسد : اسيران را به مدينه آوردند و رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله دستور داد كه : از آب گوارا به آنها بنوشانيد و خوراك پاكيزه و خوب به آنها بخورانيد و به اسيرانشان با نيكى رفتار نماييد و سپس دستور فرمود كه گودال‌هايى را حفر كنند كه در بقيع حفر شد و هنگامى كه شب فرا رسيد ، دستور داد كه مردان را يكى يكى خارج كنند و گردنشان را بزنند كه در ظرف سه روز صبح و عصر انجام شد . « 3 » ( 3 ) شيخ مفيد در ارشاد به طور مختصر گفته است : رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به مدت 25 شبانه روز بنى قريظة را محاصره كرد تا به حكمش گردن نهادند و از او درخواست كردند كه حكم سعد بن معاذ دربارهء آنها را بپذيرد . سعد حكم كرد كه مردان كشته شوند و زنان و بچه‌ها اسير گرفته شوند و اموال تقسيم شود . نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله به او فرمود : اى سعد ، حكم خدا را كه از بالاى هفت آسمان نازل شده بود ، صادر كردى . رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله دستور داد كه مردان بنى قريظه را كه نهصد نفر بودند ، جمع‌آورى كنند و به مدينه بياورند . . . و آنها را در خانه‌هاى بنى النجار حبس كردند . « 4 » رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به ناحيهء بازار - امروزه - رفت كه در آنجا گودال‌هايى حفر شده بود . و دستور داد كه اسيران را بياورند . و به امير المؤمنين دستور داد كه پيش بيايد و گردن‌هاى آنها را در گودال‌ها بزند . « 5 »

--> ( 1 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 190 - 191 و مثل همين در سيره ، ج 3 ، ص 249 - 251 و مغازى واقدى ، ج 2 ، ص 510 - 512 و با تفضيل بيشترى آمده است . ( 2 ) . اعلام الورى ، ج 1 ، ص 196 و حلبى ساروى از او در مناقب آل ابى طالب ، ج 1 ، ص 200 اين مطلب را نقل كرده است . ( 3 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 191 و 192 . ( 4 ) . واقدى مىنويسد : آن حضرت دستور داد كه اسيران را به خانهء اسامة بن زيد ببرند و زنان و بچه‌ها را به خانه پسرش ، حارث ببرند . و دستور داد كه خرماى زيادى بياورند و بين آنها پخش كنند . و دستور داد كه اسلحه و اثاث و كالاها و لباس‌ها را به خانهء دختر حارث ببرند و گوسفندان و شتران را رها سازند كه در ميان درختان بچرند . سپس صبح فرداى آن روز به بازار آمد و دستور داد كه گودال‌هايى را از بين سنگ‌هاى زيت تا خانهء ابى جهم عدوى حفر كنند . ( 5 ) . ارشاد ، ج 1 ، ص 111 . تعداد آنها در اينجا نهصد نفر ذكر شده و نقل خواهد شد كه آنها هفتصد بلكه چهار صد و پنجاه تن بوده‌اند .