الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

171

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

( 1 ) غزوهء بنى لحيان قبل از قضيهء بطن رجيع ، حادثهء بئر معونه به دعوت ابى براء خزاعى و خيانت بنى لحيان از قبيلهء هذيل رخ داد كه پس از آن خبيث بن عدى و زيد را به اهل مكه فروختند و مشركان مكه آنها را به شهادت رساندند . در إعلام الورى آمده است : بعد از غزوه بنى نضير ، غزوهء بنى لحيان رخ داد . « 1 » در مناقب آمده است : غزوهء بنى لحيان در جمادى الاولى ( دو ماه بعد از غزوهء بنى نضير ) رخ داد . « 2 » همچنين ابن اثير در الكامل فى التاريخ همين را مىگويد الّا اين كه وى مىنويسد : اين غزوه در سال ششم هجرى رخ داده كه در طى آن رسول اللّه به سوى قبيلهء بنى لحيان حركت كرد و مىخواست كه نسبت به اصحاب رجيع ، يعنى خبيث بن عدى و اطرافيانش خون‌خواهى كند . وى در ابتدا چنين وانمود كرد كه مىخواهد به سوى شام برود و غافلگيرشان نمايد و به سرعت حركت كرد تا در غرّان در منازل بنى لحيان كه بين أمجّ و عسفان بوده ، فرود آمد ؛ ولى ديد كه به بالاى كوه‌ها گريخته‌اند . او به هدف خود نرسيد ، اما همراه دويست سوار حركت كرد و در عسفان اطراق كرد تا اهل مكه را بترساند ، و دو اسب سوار فرستاد تا به كراع الغميم رسيدند و بازگشتند . « 3 » ( 2 ) وفات عبد الله بن عثمان از جمله حوادث ماه جمادى الاولى در سال چهارم هجرى اين بوده است كه عبد الله بن عثمان از همسرش رقيه دختر رسول الله صلّى اللّه عليه و آله وفات كرد . عثمان قبل از هجرت به حبشه با او ازدواج كرد ، سپس به همراه اوّلين كسانى كه برگشتند ، به همراه رقيه بازگشت و دو سال قبل از هجرت به مدينه ، رقيّه پسرى به دنيا آورد كه او را عبد الله ناميدند و لذا عثمان مكنّى به ابو عبد اللّه شد . سپس به همراه آنها به مدينه هجرت كرد در حالى كه بچه دوساله بود و

--> ( 1 ) . اعلام الورى ، ج 1 ، ص 188 . ( 2 ) . مناقب آل ابى طالب ، ج 1 ، ص 197 . ( 3 ) . الكامل فى التاريخ ، ج 1 ، ص 128 و از او در بحار الانوار ، ج 20 ، ص 179 و در اين مورد طبرسى مىنويسد : اين همان غزوه‌اى است كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله در ضمن آن نماز خوف را در منطقهء عسفان به جاى آورد ؛ زيرا از آسمان به وى خبر رسيد كه مشركان قصد آنها را كرده‌اند و ابن شهر آشوب هم اين مطلب را در مناقب ذكر كرده است ، الّا اين كه هر دوى آنها نماز خوف را در غزوهء بعدى ؛ ذات الرقاع نيز تكرار كرده‌اند همچنين طبرسى در مجمع البيان ، ج 3 ، ص 157 در تفسير آيهء 102 از سورهء نساء : « وَ إِذا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ » ؛ همين مطلب را مىنويسد و اين در حالى است كه از كلبى قصهء موعد بدر صفراء را در تفسير آيهء 84 از همين سوره نقل مىكند . آنجا كه خداوند مىفرمايد : « فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ وَ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ » . و اصل اين است كه ترتيب آيات را رعايت كنيم ؛ زيرا مستندى بر خلاف آنها نداريم .