( 1 ) فصل اول مهم‌ترين حوادث سال سوم هجرى ( 2 ) واقعهء ذى قار يعقوبى مىنويسد : واقعهء ذى قار چهار يا پنج ماه بعد از بدر رخ داد ، در اين واقعه قبيلهء ذى قار با لشكريان كسرى درگير شدند و گفتند : در اين جنگ شعار تهامى را مىدهيم و براى همين فرياد كشيدند : يا محمد ، يا محمد ، پس از كشتن تعدادى از لشكريان كسرى ، آنها را شكست دادند و هنگامى كه خبر پيروزى آنها به رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله رسيد ، فرمود : اين اوّلين روزى است كه عرب بر عجم پيروز مىشود و اين به بركت من بوده است . « 1 » ( 3 ) مسعودى مىنويسد : واقعهء ذى قار بين بكر بن وائل ( از قبيلهء ربيعة ) كه حنظلة بن سيار رئيس آنها بود و سپاهى كه خسرو پرويز آنها را به فرماندهى هرمز گسيل داشته بود ، رخ داد . علت اين جنگ آن بود كه هانى بن قبيصه شيبانى از تحويل دادن آنچه كه نعمان بن منذر لخمى ، حاكم حيره نزد او به وديعه گذاشته بود ، به كسرى خوددارى كرد و اين امانت‌ها عبارت بود از : اهل و عيال و اموال و سلاح ، و اين حادثه قبل از آن بود كه كسرى نعمان را به قتل برساند . به دنبال جنگ شديدى كه رخ داد فارس‌ها و عرب‌هاى همراه آنها كه عبارت بودند از : تغلب به فرماندهى بشر بن سوادهء تغلبى و قبيلهء طئ به فرماندهى إياس بن قبيصه طايى و ضبّة و تميم به فرماندهى عطارد بن حاجب و نمر به فرماندهى أوس بن خزرج نمرى و بهراء و تنوخ و عرب‌هاى ديگر ؛ شكست خوردند . وقتى كه خبر پيروزى آنها بر عجم‌ها به رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله رسيد ، فرمود : اين اوّلين بارى است كه عرب‌ها بر عجم پيروز شده‌اند و اين به خاطر من بوده است « 2 » . مسعودى احتمال مىدهد كه تعريف و تمجيد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله از آنها به خاطر وفادارى و امانت‌دارى آنها بوده است ؛ زيرا اموال و اهل و عيال و جان‌هاى خودشان را در معرض نابودى قرار دادند ، امّا حاضر نشدند كه امانت و وديعه را ضايع كنند . « 3 »

--> ( 1 ) . يعقوبى ، ج 2 ، ص 46 . ( 2 ) . التنبيه و الاشراف ، ص 207 - 208 . ( 3 ) . مروج الذهب ، ج 1 ، ص 306 - 307 .