الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )
136
موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )
اين براى ذات اقدس الهى بود و اگر او بخواهد وصلهها و قطعههاى تن پاره پاره بركت خواهد نمود . ( 1 ) وفات زينب دختر خزيمة در ماه ذىقعده ، زينب دختر خزيمه ، امّ المساكين و ام المؤمنينى كه همسر عبيدة بن حارث بود و بعد از شهادت همسرش در بدر ، رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله او را تزويج كرده بود ، وفات كرد . مسعودى در التنبيه و الاشراف مىنويسد : رسول اللّه او را در ماه رمضان سال سوم هجرى تزويج كرد « 1 » و در مروج الذهب آمده است : او دو ماه پس از اين ازدواج ؛ « 2 » يعنى در ماه ذىقعده فوت كرده است . ( 2 ) سريّهء ابى سلمه به سوى بنى أسد در قطن مهمترين حديثى كه در اين مورد نقل گرديده ، از واقدى با سندى از سلمة بن عبد اللّه بن عمر بن ابى سلمة از پدرش از جدّش ابى سلمة بن عبد الأسد مخزومى مىباشد .
--> عبد اللّه بن طارق گرهء دست خود را باز كرد و با به دست آوردن شمشيرى به مبارزه با آنها پرداخت ؛ ولى آنها او را محاصره كردند و آن قدر سنگ به او زدند تا به شهادت رسيد و در همان جا او را به خاك سپردند . و خبيب بن عدى و زيد بن دثنه را به سوى مكه بردند و آنها را در ماه حرام ذىقعده وارد مكه كردند . حجير بن ابى اهاب ، خبيب را به پنجاه شتر يا هشتاد مثقال طلا خريد - و گفته شده است كه او را دختر حارث بن عامر در مقابل صد شتر خريد - و حجير او را براى برادرزادهاش عقبة بن حارث خريده بود تا او را عوض پدرش كه در بدر كشته شده بود به قتل برساند ؛ لذا حجير ، خبيب را در اتاق كنيز آزادكردهاش از بنى عبد مناف كه به وى ماويّه مىگفتند ، زندانى كرد . اما زيد بن دثنه را صفوان بن اميّه ، به پنجاه شتر خريد تا او را در عوض پدرش به قتل برساند ، لذا او را نزد افرادى از بنى جمح يا نزد غلام خود ، نسطاس ( رومى ) زندانى كرد ( ج 1 ، ص 355 - 357 ) تا ماههاى حرام بگذرد و آنگاه آنها را به خارج از حرم ببرند و در تنعيم كه اول منطقهء خارج از حرم است به قتل برسانند ؛ چنان كه در سيرهء ابن هشام ، ج 3 ، ص 181 و مغازى واقدى ، ج 1 ، ص 358 به اين مطلب اشاره شده است . و لذا ما بحث دربارهء شهادت آنها را به بعد از ماههاى حرام موكول مىكنيم . بلكه از گفتارش كه مىگويد : آنها را در ماه ذىقعده وارد مكّه كردند ، فهميده مىشود كه توطئه بنى لحيان از قبيلهء هذيل و رفتن مردانى از قبايل عضل و قارّه و ديش به مدينه و اظهار اسلام و در خواست مبلّغانى براى منطقهء رجيع و حركت آنها و حتى وقوع اين حادثه خونبار همگى در ماه ذىقعده نبوده است ؛ بلكه قبل از آن و در اواخر شوال رخ داده است و الّا حرمت ماههاى قبل از ذىقعده را هم متذكر مىشدند ؛ بنابراين ورود اين افراد به مدينه براى درخواست مبلّغ ، بعد از جنگ بدر بوده ؛ چنان كه ابن اسحاق از عاصم بن عمر بن قتاده اين مطلب را نقل كرده است . با وجود اين واقدى تاريخ غزوهء رجيع را در ماه صفر ، سى و ششمين ماه هجرت دانسته و گفته است كه حملهء بر مسلمانان در آن غزوه ، بعد از كشته شدن سفيان بن خالد هذلى به دست مسلمانان رخ داده و گويى به انتقام همين قتل صورت پذيرفته است . در حالى كه وى تاريخ كشته شدن سفيان را در پنجاه و چهارمين ماه هجرت مىداند ( ص 531 ) و اين چيزى است كه تحقيق كنندهء بر مغازى ، مارسدن جونس نيز در مقدمهاش ( ص 33 ) بدان اشاره كرده است . ( 1 ) . التنبيه و الاشراف : 210 . ( 2 ) . مروج الذهب ، ج 2 ، ص 288 و تاريخ وفات او را مرحوم مجلسى در بحار الانوار ، ج 20 ، ص 185 به نقل از المنتقى ، ص 128 ؛ تأليف كازرونى در جمادى الاولى از سال چهارم هجرى دانسته است .