الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )
128
موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )
( 1 ) حسّان بن ثابت قصيدهاى در ردّ آن و شبيه به آن در وزن و قافيه و رديف و تعداد ابيات سرود . آنگاه ابن اسحاق قصيدهء عينيهاى از ابن زبعرى در هفده بيت و همچنين جواب حسّان بر وى را نقل مىكند . سپس قصيدهء ميميّهاى را در 23 بيت و قصيدهء حائيّهاى را در 43 بيت در رثاى حمزه و لاميّهاى را 20 بيت در رثاى حمزه و قطعهاى را در پنج بيت در جواب قصيدهء هبيرة بن ابى وهب مخزومى نقل مىكند و جواب ديگرى از كعب بن مالك انصارى را در حدود پنجاه بيت نقل مىكند كه در بيت ششم آن آمده است : مجالدنا عن جذمنا كلّ فخمة * مدرّبة ، فيها القوانس تلمع از ريشهء خود در مقابل هر گروهان سنگين و گرامى كه بر رزم تمرين ديده بود و سر نيزهها در آن مىدرخشيد ، دفاع كرديم ! رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله با شنيدن اين بيت به وى فرمود : آيا نمىتوان گفت كه : از دين خود دفاع نموديم ؟ كعب گفت : چرا مىشود . رسول اللّه فرمود : پس دين بهتر است و به دنبال آن كعب سرود كه : مجالدنا عن ديننا . « 1 » ( 2 ) كعب قصيدهء جيميّهء ديگرى در رثاء حمزه دارد كه بالغ بر هفده بيت مىشود . و عمر بن عاص قطعهاى در شش بيت و قطعهء ديگرى در ده بيت دارد كه كعب در ضمن لاميّهاى كه بيست و سه بيتى مىباشد ، جواب او را داده است . سپس قصيدهء داليهاى دارد كه داراى بيست و يك بيت و در رثاى حمزه مىباشد و همچنين قصيدهء نونيهاى دارد كه با رديف الف ختم مىشود و داراى بيست و نه بيت بوده و در مورد جنگ احد است . ( 3 ) شعر ديگرى در مورد احد دارد كه داراى ده بيت مىباشد . و لاميّهاى شانزده بيتى دارد كه در رثاى حمزه يا عبد الله بن رواحه مىباشد و قطعهاى پنج بيتى دارد كه در مورد كشتهشدگان احد سروده شده است و قطعهء تائيهء ديگرى در چهار بيت دارد كه بازهم در رثاى حمزه مىباشد و براى صفيه ، دختر عبد المطلب و خواهر حمزه قطعهء رائيهاى در هشت بيت در رثاى حمزه سروده است و قطعهاى لاميّه و با رديف الف و در سه بيت براى حجّاج بن علاط سلمى سروده است كه در آن أبا الحسن ، امير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السّلام را مدح مىكند كه در روز احد پرچمدار مشركان ، طلحه بن ابى طلحه از قبيلهء بنى عبد الدار را به هلاكت رسانده است كه شيخ مفيد هم آن را در الارشاد آورده است : للّه اىّ مذبّب عن حرمة * أعنى ابن فاطمة المعمّ المخولا
--> ( 1 ) . ابن هشام ، ج 3 ، ص 143 . پرسش آن حضرت از جهت وزن شعرى بود ، و آنگاه كه كعب گفت : مانعى ندارد حضرت فرمود پس مگو از ريشههاى خود دفاع كرديم ، بگو از دين و آيينمان دفاع نموديم ! و اين خود آموزش عقيدتى است .